تحلیل بنیادی فایرا

شرکت آلومینیوم ایران با نماد فایرا و نام تجاری ایرالکو (IRALCO) به عنوان اولین تولید کننده شمش آلومینیوم در ایران و خاورمیانه در زمینی به مساحت 232 هکتار در اراک قرار دارد. این شرکت طی سال‌های مختلف با توسعه خطوط تولید و افزایش ظرفیت، به یکی از بازیگران اصلی صنعت آلومینیوم ایران تبدیل شده است.

فعالیت اصلی شرکت شامل تولید انواع آلومینیوم و آلیاژهای آلومینیومی و فروش آنها در بازار داخلی و صادراتی است. همچنین تأمین مواد اولیه، مواد کمکی، تجهیزات و ماشین‌آلات موردنیاز تولید نیز بخشی از فعالیت شرکت محسوب می‌شود.

فایرا در بخش بالادستی زنجیره آلومینیوم قرار دارد و برخلاف بسیاری از شرکت‌های پایین‌دستی، ماده اولیه آلومینیومی خریداری و صرفاً آن را به محصول نهایی تبدیل نمی‌کند؛ بلکه خود در فرآیند تولید آلومینیوم اولیه فعالیت دارد. همین موضوع باعث شده ساختار سودآوری شرکت ارتباط نزدیکی با قیمت جهانی آلومینیوم، نرخ ارز، هزینه مواد اولیه و انرژی داشته باشد.

مدل عملیاتی فایرا با تأمین مواد اولیه و انرژی آغاز می‌شود. آلومینا در واحدهای احیا و با استفاده از فرآیند الکترولیز به آلومینیوم مذاب تبدیل شده و سپس در واحد ریخته‌گری، بسته به نوع محصول و نیاز بازار، به اشکال مختلف تبدیل می‌شود.

به‌صورت خلاصه می‌توان زنجیره فعالیت شرکت را به شکل زیر در نظر گرفت:

مواد اولیه و انرژی ← تولید آلومینیوم مذاب ← ریخته‌گری و تولید محصولات مختلف ← فروش داخلی و صادرات

فرآیند تولید آلومینیوم یکی از صنایع بسیار انرژی‌بر محسوب می‌شود و به همین دلیل دسترسی پایدار به برق نقش مهمی در میزان تولید فایرا دارد. در نتیجه، ظرفیت اسمی کارخانه به‌تنهایی معیار مناسبی برای ارزیابی عملکرد عملیاتی شرکت نیست و محدودیت‌های انرژی، توقف خطوط و شرایط عملیاتی نیز باید در بررسی مقدار تولید مورد توجه قرار گیرند.

محصولات فایرا تنها به یک نوع شمش محدود نمی‌شود و شرکت آلومینیوم تولیدی خود را در قالب محصولات مختلفی عرضه می‌کند. مهم‌ترین محصولات شرکت شامل انواع شمش آلومینیوم، بیلت، اسلب و سایر محصولات ریختگی است.

از جمله محصولات فایرا می‌توان به شمش ۱۰۰۰ پوندی، شمش ۵۰ پوندی، T-Bar، بیلت و اسلب اشاره کرد.

هر یک از این محصولات در بخش متفاوتی از صنایع پایین‌دستی مورد استفاده قرار می‌گیرند. بیلت عمدتاً در صنایع اکستروژن و تولید پروفیل، اسلب در صنایع نورد و تولید ورق و شمش‌های مختلف نیز در صنایع ریخته‌گری، کابل، قطعه‌سازی و سایر صنایع مصرف‌کننده آلومینیوم مورد استفاده قرار می‌گیرند.

تنوع محصولات از منظر تحلیل بنیادی اهمیت دارد؛ زیرا تمامی محصولات دارای نرخ فروش و ارزش اقتصادی یکسان نیستند. بنابراین تغییر ترکیب تولید و فروش می‌تواند حتی بدون تغییر قابل‌توجه در مجموع مقدار فروش، بر درآمد و سودآوری شرکت اثرگذار باشد.

مجموع ظرفیت اسمی شرکت 182 هزار تن در سال، و ظرفیت عملی حدودا 177 هزار تن است.

فایرا محصولات خود را هم در بازار داخلی و هم در بازار صادراتی به فروش می‌رساند. بخشی از فروش داخلی شرکت نیز از طریق بورس کالای ایران انجام می‌شود.

ماهیت محصول شرکت باعث شده درآمد فایرا ارتباط زیادی با متغیرهای جهانی و ارزی داشته باشد. قیمت آلومینیوم در بازار داخلی نیز به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم از قیمت جهانی آلومینیوم و نرخ ارز تأثیر می‌پذیرد و در بخش صادرات این وابستگی حتی بیشتر است.

در نتیجه، رشد ریالی نرخ فروش محصولات فایرا به‌تنهایی نمی‌تواند نشانه بهبود واقعی عملکرد شرکت باشد. برای ارزیابی کیفیت رشد نرخ فروش، لازم است تغییرات آن با قیمت جهانی آلومینیوم، نرخ ارز و ترکیب فروش داخلی و صادراتی مقایسه شود.

درآمد شرکت در ساده‌ترین حالت حاصل ضرب مقدار فروش در نرخ فروش است:

مبلغ فروش = مقدار فروش × نرخ فروش

با این حال، نرخ فروش محصولات فایرا خود تحت تأثیر چند عامل اصلی قرار دارد که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

• قیمت جهانی آلومینیوم

• نرخ ارز

• نوع محصول

• ترکیب فروش داخلی و صادراتی

• شرایط عرضه و تقاضای بازار داخلی

از این منظر، فایرا را می‌توان یک شرکت کالامحور یا Commodity-Based دانست که بخش قابل‌توجهی از درآمد و سودآوری آن تحت تأثیر متغیرهایی قرار دارد که خارج از کنترل مستقیم مدیریت شرکت هستند.

به همین دلیل، بررسی روند قیمت جهانی آلومینیوم و نرخ ارز در کنار مقدار تولید و فروش، یکی از مهم‌ترین بخش‌های تحلیل بنیادی فایرا محسوب می‌شود.

ماده اولیه اصلی در تولید آلومینیوم آلومینا، کریولیت و آلومینیوم فلوراید است، اما فرآیند تولید به مواد دیگری از جمله مواد کربنی، پترولیوم کک، قیر و سایر مواد اولیه و کمکی نیز نیاز دارد.

در کنار مواد اولیه، برق و انرژی یکی از مهم‌ترین اجزای هزینه تولید آلومینیوم محسوب می‌شود. فرآیند احیای آلومینیوم مصرف برق بالایی دارد و در نتیجه هم قیمت انرژی و هم محدودیت در دسترسی به برق می‌تواند بر بهای تمام‌شده و میزان تولید شرکت اثرگذار باشد.

از این رو، در بررسی بهای تمام‌شده فایرا باید چهار عامل اصلی به‌صورت مجزا مورد توجه قرار گیرند:

مواد اولیه، مواد کربنی، انرژی و میزان تولید.

بخشی از مواد اولیه موردنیاز شرکت نیز می‌تواند وابستگی مستقیم یا غیرمستقیم به نرخ ارز داشته باشد. بنابراین افزایش نرخ ارز در فایرا اثری دوطرفه ایجاد می‌کند؛ از یک سو می‌تواند نرخ فروش محصولات را افزایش دهد و از سوی دیگر ممکن است باعث افزایش هزینه تأمین مواد اولیه شود.

به دلیل ارتباط نرخ فروش آلومینیوم با قیمت‌های جهانی و نرخ ارز، افزایش نرخ ارز معمولاً اثر مثبتی بر درآمد ریالی شرکت دارد. با این حال، نمی‌توان نتیجه گرفت که افزایش نرخ ارز الزاماً به همان میزان باعث رشد سودآوری خواهد شد.

در صورتی که همزمان با افزایش نرخ فروش، هزینه مواد اولیه، قطعات، مواد مصرفی یا سایر نهاده‌های وابسته به ارز نیز رشد کنند، بخشی از اثر مثبت افزایش درآمد خنثی خواهد شد.

در نتیجه، مهم‌ترین متغیر در بررسی اثر نرخ ارز بر فایرا، صرفاً رشد نرخ فروش نیست؛ بلکه باید فاصله میان رشد نرخ فروش محصولات و رشد بهای تمام‌شده مورد بررسی قرار گیرد.

فایرا یک تولیدکننده آلومینیوم اولیه است که عملکرد آن از ترکیب عوامل عملیاتی، جهانی و ارزی تأثیر می‌پذیرد. میزان تولید و فروش شرکت به ظرفیت عملیاتی و وضعیت تأمین انرژی وابسته است؛ نرخ فروش محصولات نیز از قیمت جهانی آلومینیوم، نرخ ارز و ترکیب محصولات تأثیر می‌گیرد و در سمت هزینه، مواد اولیه و انرژی نقش اصلی را ایفا می‌کنند.

بنابراین می‌توان چهار محور اصلی مدل کسب‌وکار و سودآوری فایرا را به شکل زیر خلاصه کرد:

مقدار تولید و فروش ← قیمت جهانی آلومینیوم و نرخ ارز ← هزینه مواد اولیه ← برق و انرژی

در ادامه تحلیل بنیادی فایرا، تغییرات هر یک از این عوامل را به‌صورت جداگانه بررسی خواهیم کرد تا مشخص شود رشد یا افت سودآوری شرکت ناشی از افزایش مقدار تولید، تغییر نرخ فروش، تحولات جهانی و ارزی یا تغییر در ساختار هزینه‌های تولید بوده است.

در پایان خرداد ۱۴۰۵، مجموع دارایی‌های فایرا به حدود 41.05 همت رسیده که در مقایسه با 40.86 همت پایان سال ۱۴۰۴ تغییر محسوسی نداشته است. بنابراین مهم‌ترین تحول ترازنامه شرکت در فصل نخست ۱۴۰۵، نه افزایش اندازه ترازنامه، بلکه تغییر در ترکیب دارایی‌ها و ساختار تأمین مالی شرکت بوده است.

در سمت دارایی‌ها، موجودی مواد و کالا همچنان مهم‌ترین قلم ترازنامه فایرا محسوب می‌شود. موجودی شرکت در پایان خرداد حدود 22.31 همت بوده که بیش از 54 درصد کل دارایی‌ها و حدود 64 درصد دارایی‌های جاری را تشکیل می‌دهد. این سهم بالا نشان می‌دهد بخش بزرگی از منابع شرکت در مواد اولیه، کالای در جریان ساخت و محصول نهایی قرار دارد و کیفیت و نرخ این موجودی می‌تواند اثر مهمی بر سودآوری دوره‌های بعد داشته باشد.

در مقابل، برخی تغییرات مثبت نیز در ترکیب دارایی‌های جاری مشاهده می‌شود. دریافتنی‌های تجاری و سایر دریافتنی‌ها از 6.91 به 5.32 همت کاهش یافته، در حالی که موجودی نقد از 1.77 به 3.44 همت افزایش پیدا کرده است. این تغییر نشان‌دهنده بهبود نسبی کیفیت دارایی‌های جاری و تبدیل بخشی از مطالبات به نقد است.

در سمت منابع، تغییر مهم‌تری رخ داده است. کل بدهی‌های شرکت از 23.13 همت در پایان سال ۱۴۰۴ به 15.83 همت کاهش یافته و در مقابل، حقوق صاحبان سهام از 17.74 به 25.22 همت افزایش پیدا کرده است. عامل اصلی افزایش حقوق صاحبان سهام، شناسایی حدود 7.48 همت سود خالص در فصل نخست ۱۴۰۵ و انتقال آن به سود انباشته بوده است.

وضعیت سرمایه در گردش فایرا در فصل نخست ۱۴۰۵ به‌طور قابل‌توجهی بهبود یافته است. دارایی‌های جاری شرکت در پایان خرداد حدود 34.68 همت و بدهی‌های جاری حدود 13.44 همت بوده که سرمایه در گردش خالص شرکت را به حدود 21.24 همت رسانده است.

این رقم در پایان سال ۱۴۰۴ حدود 12.94 همت بود؛ بنابراین سرمایه در گردش شرکت طی سه ماه بیش از 8 همت افزایش یافته است. نکته مهم این است که بخش اصلی این بهبود از محل افزایش دارایی‌های جاری ایجاد نشده، بلکه ناشی از کاهش محسوس بدهی‌های جاری بوده است.

مهم‌ترین تغییر در این بخش به پرداختنی‌های تجاری و سایر پرداختنی‌ها مربوط می‌شود که از حدود 14.45 همت به 4.49 همت کاهش یافته‌اند. در مقابل، تسهیلات مالی کوتاه‌مدت شرکت از حدود 3.06 به 3.43 همت افزایش داشته است. بنابراین کاهش بدهی‌های فایرا عمدتاً ناشی از تسویه یا کاهش تعهدات تجاری بوده و نه کاهش بدهی بانکی.

با وجود این، سطح بدهی مالی شرکت نسبت به اندازه ترازنامه بالا نیست. مجموع تسهیلات مالی کوتاه‌مدت و بلندمدت در پایان خرداد تقریباً 3.44 همت بوده است. در مقابل، شرکت حدود 3.44 همت وجه نقد و نزدیک به 169 میلیارد تومان سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت داشته است.

در نتیجه، وجه نقد و سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت شرکت اندکی بیشتر از کل بدهی مالی آن بوده و فایرا در پایان خرداد ۱۴۰۵ عملاً بدهی مالی خالص قابل‌توجهی نداشته است.

در بخش جریان نقد نیز عملکرد شرکت نسبت به مدت مشابه سال قبل بهبود یافته است. فایرا در فصل نخست ۱۴۰۵ حدود 1.46 همت جریان نقد عملیاتی مثبت ایجاد کرده، در حالی که این رقم در فصل نخست ۱۴۰۴ منفی بوده است. البته جریان نقد عملیاتی همچنان فاصله زیادی با سود خالص 7.48 همتی شرکت دارد که بخشی از آن به پرداخت حدود 2.49 همت مالیات نقدی در دوره مربوط می‌شود.

نسبت‌های مالی فایرا نیز بهبود محسوس وضعیت ترازنامه در فصل نخست ۱۴۰۵ را تأیید می‌کنند. نسبت جاری شرکت از 1.60 در پایان سال ۱۴۰۴ به 2.58 افزایش یافته که نشان‌دهنده افزایش توان شرکت در پوشش تعهدات کوتاه‌مدت است.

با این حال، پس از حذف موجودی مواد و کالا و پیش‌پرداخت‌ها، نسبت آنی شرکت تنها حدود 0.66 است. اختلاف زیاد بین نسبت جاری و نسبت آنی ناشی از سهم بالای موجودی مواد و کالا در دارایی‌های جاری است. بنابراین نسبت جاری به‌تنهایی نمی‌تواند معیار کاملی برای ارزیابی نقدشوندگی فایرا باشد.

در بخش ساختار سرمایه، نسبت بدهی به دارایی از 56.6 درصد به 38.6 درصد کاهش یافته و نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام نیز از 1.30 به 0.63 رسیده است. این تغییر نشان می‌دهد اتکای شرکت به بدهی در تأمین منابع مالی به شکل قابل‌توجهی کاهش یافته است.

در مقابل، نسبت بدهی مالی به کل دارایی‌ها همچنان پایین و در محدوده 8.4 درصد قرار دارد. بنابراین بخش عمده بدهی‌های شرکت ماهیت عملیاتی دارد و ساختار مالی فایرا را نمی‌توان ساختاری با اهرم بانکی بالا دانست.

در مجموع، تصویر مالی فایرا در پایان فصل نخست ۱۴۰۵ نسبت به پایان سال ۱۴۰۴ بهبود محسوسی داشته است. افزایش سود انباشته، کاهش بدهی‌های جاری، رشد موجودی نقد و افزایش سرمایه در گردش باعث شده ساختار مالی شرکت قوی‌تر شود و نسبت‌های اهرمی نیز کاهش پیدا کنند.

در مقابل، مهم‌ترین نقطه قابل‌توجه همچنان حجم بالای موجودی مواد و کالا است. بیش از نیمی از دارایی‌های شرکت در این بخش قرار دارد و همین موضوع باعث شده نسبت آنی، برخلاف نسبت جاری، همچنان کمتر از یک باشد. بنابراین در ادامه تحلیل بنیادی فایرا، بررسی ترکیب، نرخ و گردش موجودی‌ها اهمیت زیادی خواهد داشت؛ به‌خصوص اینکه موجودی مواد اولیه با نرخ‌های تاریخی می‌تواند بر بهای تمام‌شده و حاشیه سود دوره‌های بعد تأثیر قابل‌توجهی داشته باشد.

ساختار درآمدی فایرا تمرکز بسیار بالایی بر شمش خالص آلومینیوم دارد. در فصل نخست ۱۴۰۵، شرکت حدود 25.08 همت فروش داشته که نزدیک به 98.8 درصد آن از فروش شمش خالص حاصل شده است. شمش بیلت و شمش آلیاژ در حال حاضر سهم بسیار محدودی از درآمد شرکت دارند.

بنابراین فایرا را از منظر درآمد می‌توان تا حد زیادی یک شرکت تک‌محصولی در حوزه آلومینیوم اولیه در نظر گرفت و تغییرات قیمت و مقدار فروش شمش خالص بیشترین اثر را بر عملکرد شرکت دارند.

مهم‌ترین تغییر در ساختار درآمد فایرا طی یک سال اخیر، افزایش قابل‌توجه سهم صادرات بوده است. سهم صادرات از حدود 21 درصد در فصل اول ۱۴۰۴ به نزدیک 58 درصد در فصل اول ۱۴۰۵ رسیده است.

افزایش سهم صادرات با رشد شدید مقدار فروش صادراتی همراه بوده است. فروش صادراتی شمش خالص از حدود 7.3 هزار تن در فصل اول ۱۴۰۴ به 28.2 هزار تن در فصل اول ۱۴۰۵ رسیده، در حالی که مقدار فروش داخلی اندکی کاهش یافته است.

در نتیجه، رشد قابل‌توجه درآمد فایرا در فصل نخست ۱۴۰۵ حاصل ترکیبی از افزایش فروش صادراتی و رشد نرخ ریالی محصولات بوده است. با توجه به سهم بالای صادرات و تمرکز درآمد بر شمش خالص، مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر درآمد شرکت را باید در قیمت جهانی آلومینیوم، نرخ ارز و مقدار فروش جست‌وجو کرد.

مقدار تولید فایرا طی سال‌های اخیر در محدوده نسبتاً ثابتی قرار داشته و افزایش تولید، محرک اصلی رشد درآمد اخیر شرکت نبوده است.

فایرا در فصل نخست ۱۴۰۵ حدود 44.8 هزار تن محصول تولید کرده که نسبت به 44.1 هزار تن مدت مشابه سال قبل تنها حدود 1.5 درصد افزایش داشته است. همچنین تولید کل سال ۱۴۰۴ حدود 172.4 هزار تن بوده که در مقایسه با 175 هزار تن سال ۱۴۰۳، حدود 1.5 درصد کاهش نشان می‌دهد.

در چهار ماه نخست ۱۴۰۵ نیز شرکت حدود 57.3 هزار تن تولید داشته که حدود 1.4 درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته است. بنابراین فعلاً نشانه‌ای از شکل‌گیری یک روند صعودی در مقدار تولید مشاهده نمی‌شود.

تقریباً تمام تولید شرکت نیز مربوط به شمش خالص است و سایر محصولات سهم بسیار محدودی در ترکیب تولید دارند.

نکته مهم دیگر، اختلاف تولید و فروش در فصل نخست ۱۴۰۵ است. فایرا در این دوره حدود 44.8 هزار تن تولید و حدود 48.3 هزار تن فروش داشته است. بنابراین بخشی از فروش فصل از موجودی محصولات دوره‌های قبل تأمین شده و رشد فروش را نمی‌توان به افزایش تولید نسبت داد.

البته با اضافه شدن تیرماه، تولید و فروش چهارماهه تقریباً به تعادل رسیده‌اند؛ تولید چهارماهه حدود 57.3 هزار تن و مقدار فروش حدود 57.1 هزار تن بوده است.

در مجموع، تولید فایرا در محدوده نسبتاً باثباتی قرار دارد و در شرایط فعلی، مقدار فروش، موجودی محصولات و نرخ فروش نقش مهم‌تری نسبت به رشد ظرفیت تولید در تغییر درآمد شرکت دارند.

موجودی محصولات فایرا در فصل نخست ۱۴۰۵ کاهش یافته و بخشی از فروش بالاتر از تولید شرکت از محل موجودی ابتدای دوره تأمین شده است.

در ابتدای فصل، فایرا حدود 49.4 هزار تن محصول در موجودی داشت که این مقدار در پایان خرداد به حدود 45.9 هزار تن رسید؛ یعنی موجودی محصولات شرکت طی فصل حدود 3.5 هزار تن یا 7 درصد کاهش یافته است.

این کاهش موجودی تقریباً با اختلاف میان تولید و فروش فصل نخست مطابقت دارد و تأیید می‌کند که بخشی از فروش این دوره از محصولات تولیدشده در دوره‌های قبل تأمین شده است.

در پایان خرداد، بیش از 95 درصد موجودی محصولات مربوط به شمش خالص بوده است. ارزش دفتری کل موجودی محصولات نیز حدود 9.89 همت بوده که حدود 9.57 همت آن به شمش خالص اختصاص داشته است.

نکته مهم دیگر، تفاوت میان بهای دفتری موجودی شمش خالص و هزینه جاری تولید است. نرخ دفتری موجودی پایان دوره شمش خالص حدود 218 میلیون تومان به ازای هر تن بوده، در حالی که نرخ بهای تولید فصل نخست در سطح بالاتری قرار داشته است. این اختلاف می‌تواند بر بهای تمام‌شده و حاشیه سود شرکت اثرگذار باشد و در بخش بررسی مواد اولیه و بهای تمام‌شده باید با جزئیات بیشتری تحلیل شود.

در مجموع، فایرا همچنان موجودی محصول قابل‌توجهی در اختیار دارد و کاهش بخشی از این موجودی در فصل نخست به رشد فروش کمک کرده است. ترکیب و بهای این موجودی نیز می‌تواند یکی از عوامل مهم در تحلیل سودآوری دوره‌های بعد باشد.

ارزش دفتری موجودی محصولات فایرا در ابتدای فصل نخست ۱۴۰۵ حدود 10.67 همت بوده و در پایان خرداد به حدود 9.89 همت رسیده است. بخش اصلی این موجودی مربوط به شمش خالص است که ارزش آن در پایان دوره حدود 9.57 همت بوده است.

نکته مهم‌تر، بهای واحد موجودی شمش خالص است. بهای دفتری هر تن شمش خالص در ابتدای فصل حدود 218 میلیون تومان و در پایان خرداد نیز تقریباً در همین سطح باقی مانده است.

در مقابل، بهای تولید جاری شمش خالص در فصل نخست حدود 307 میلیون تومان به ازای هر تن بوده است.

مقدار فروش فایرا در فصل نخست ۱۴۰۵ رشد قابل‌توجهی داشته است. شرکت در این دوره حدود 48.3 هزار تن محصول فروخته که در مقایسه با 28.8 هزار تن فصل نخست ۱۴۰۴، حدود 68 درصد افزایش نشان می‌دهد.

رشد فروش عمدتاً از محل افزایش صادرات حاصل شده است. فروش صادراتی شرکت از حدود 7.3 هزار تن در فصل نخست ۱۴۰۴ به 28.2 هزار تن در فصل نخست ۱۴۰۵ رسیده، در حالی که مقدار فروش داخلی اندکی کاهش یافته است.

حدود 99 درصد مقدار فروش نیز مربوط به شمش خالص بوده و سایر محصولات سهم بسیار محدودی در فروش شرکت داشته‌اند.

نکته مهم دیگر این است که مقدار فروش فصل نخست از تولید همان دوره بیشتر بوده است. فایرا در این فصل حدود 44.8 هزار تن تولید و 48.3 هزار تن فروش داشته است. بنابراین بخشی از رشد فروش از محل کاهش موجودی محصولات ابتدای دوره تأمین شده است.

با اضافه شدن عملکرد تیرماه، مجموع فروش چهارماهه ۱۴۰۵ به حدود 57.1 هزار تن رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود 45 درصد رشد دارد. بنابراین اگرچه رشد مقدار فروش همچنان قابل‌توجه است، سرعت رشد نسبت به فصل نخست کاهش یافته است.

در مجموع، عملکرد فروش فایرا در ابتدای سال ۱۴۰۵ مناسب بوده، اما پایداری این رشد بیش از هر چیز به تداوم فروش صادراتی و توان شرکت در حفظ نسبت مناسب فروش به تولید وابسته است.

نرخ فروش محصولات فایرا در بهار ۱۴۰۵ رشد قابل‌توجهی داشته است. با توجه به اینکه نزدیک به 99 درصد فروش شرکت مربوط به شمش خالص است، بررسی نرخ این محصول اهمیت بیشتری دارد.

متوسط نرخ فروش داخلی شمش خالص در بهار ۱۴۰۵ به حدود 525 میلیون تومان به ازای هر تن رسیده که نسبت به بهار ۱۴۰۴ حدود 138 درصد و نسبت به زمستان ۱۴۰۴ حدود 27 درصد افزایش داشته است. نرخ صادراتی نیز در همین دوره به حدود 514 میلیون تومان به ازای هر تن رسیده است.

یکی از نکات مثبت، کاهش فاصله نرخ فروش داخلی و صادراتی است. نرخ صادراتی شمش خالص در بهار ۱۴۰۴ حدود 24 درصد کمتر از نرخ داخلی بود، اما این اختلاف در بهار ۱۴۰۵ به حدود 2 درصد کاهش یافته است. بنابراین افزایش سهم صادرات در این دوره با تخفیف قابل‌توجه نسبت به بازار داخلی همراه نبوده است.

در تیرماه ۱۴۰۵، نرخ داخلی شمش خالص به حدود 517 میلیون تومان و نرخ صادراتی به حدود 498 میلیون تومان به ازای هر تن رسیده است. بنابراین پس از رشد شدید نرخ‌ها در فصل نخست، در ابتدای تابستان فعلاً ادامه روند صعودی مشاهده نمی‌شود.

در مجموع، افزایش نرخ فروش در کنار رشد مقدار فروش یکی از مهم‌ترین عوامل جهش درآمد فایرا در بهار ۱۴۰۵ بوده است. با این حال، به دلیل ماهیت کالایی محصولات شرکت، رشد اسمی نرخ‌ها باید در کنار قیمت جهانی آلومینیوم و نرخ ارز بررسی شود تا مشخص شود چه میزان از افزایش نرخ فروش ناشی از رشد واقعی قیمت آلومینیوم و چه میزان ناشی از تغییرات نرخ ارز بوده است.

با توجه به اینکه نزدیک به 99 درصد فروش فایرا مربوط به شمش خالص است، برای ارزیابی روند نرخ فروش، میانگین موزون نرخ فروش داخلی و صادراتی شمش خالص مبنا قرار گرفته است.

متوسط نرخ فروش شمش خالص در بهار ۱۴۰۵ به حدود 518.6 میلیون تومان به ازای هر تن رسیده که نسبت به بهار سال قبل حدود 151 درصد و نسبت به زمستان ۱۴۰۴ حدود 30 درصد افزایش نشان می‌دهد.

اگرچه نرخ فروش در تیرماه نسبت به خرداد حدود 4 درصد کاهش یافته، اما در مقایسه با تیر سال گذشته همچنان حدود 150 درصد رشد داشته است. این رشد به‌طور محسوسی بیشتر از تورم نقطه‌ای و همچنین بیشتر از رشد نرخ دلار آزاد در این دوره بوده است.

پس از تعدیل رشد نرخ فروش با تورم، نرخ واقعی محصول حدود 33 درصد افزایش یافته و حتی در مقایسه با رشد دلار آزاد نیز حدود 15.5 درصد رشد تعدیل‌شده باقی می‌ماند. بنابراین افزایش نرخ فروش فایرا را نمی‌توان صرفاً ناشی از تورم یا افزایش نرخ ارز دانست.

با این حال، از آنجا که فایرا تولیدکننده آلومینیوم است، برای ارزیابی کامل کیفیت رشد نرخ فروش باید تغییرات قیمت جهانی آلومینیوم (LME) نیز در کنار نرخ ارز بررسی شود؛ زیرا بخشی از رشد فراتر از ارز می‌تواند ناشی از افزایش قیمت جهانی محصول باشد.

مبلغ فروش فایرا در بهار ۱۴۰۵ رشد بسیار قابل‌توجهی داشته و به حدود 25.08 همت رسیده است. این رقم در بهار ۱۴۰۴ حدود 5.97 همت بود؛ بنابراین فروش شرکت در مقایسه سالانه حدود 320 درصد افزایش یافته است.

این رشد حاصل افزایش همزمان مقدار و نرخ فروش بوده، اما سهم افزایش نرخ به‌مراتب بیشتر است. مقدار فروش در بهار ۱۴۰۵ حدود 68 درصد رشد کرده، در حالی که متوسط نرخ فروش حدود 150 درصد افزایش یافته است.

بنابراین نزدیک به چهارپنجم افزایش درآمد بهار از رشد نرخ فروش و تغییر ترکیب بازار به سمت صادرات ناشی شده و افزایش مقدار فروش سهم کمتری داشته است.

در چهارماهه نخست ۱۴۰۵ نیز فروش شرکت به حدود 29.57 همت رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود 246 درصد رشد نشان می‌دهد. در همین دوره مقدار فروش حدود 40 درصد و متوسط نرخ فروش حدود 148 درصد افزایش یافته است؛ بنابراین در عملکرد چهارماهه نیز رشد نرخ همچنان عامل اصلی افزایش درآمد بوده است.

در تیر ۱۴۰۵ مبلغ فروش فایرا حدود 4.49 همت بوده که نسبت به تیر سال قبل حدود 74.5 درصد رشد کرده است. با این حال، مقدار فروش در همین دوره حدود 27 درصد کاهش داشته و رشد درآمد تقریباً به‌طور کامل از افزایش نرخ فروش حاصل شده است.

بنابراین اگرچه نرخ فروش فایرا در تیرماه رشد بسیار بالایی داشته، کاهش مقدار فروش بخش مهمی از اثر مثبت آن را خنثی کرده است. در نتیجه رشد مبلغ فروش تیرماه، پس از تعدیل با تورم و نرخ ارز، منفی می‌شود.

در مجموع، بهار ۱۴۰۵ دوره بسیار قدرتمندی از نظر رشد درآمد فایرا بوده است، اما در تیرماه افت مقدار فروش باعث کاهش کیفیت رشد شده است. بنابراین برای تداوم رشد فروش، حفظ نرخ‌های بالا به‌تنهایی کافی نیست و روند مقدار فروش، به‌ویژه در بخش صادرات، اهمیت زیادی خواهد داشت.

بهای تولید هر تن محصول در بهار ۱۴۰۵ به حدود 306 میلیون تومان رسیده که نسبت به حدود 197 میلیون تومان در بهار ۱۴۰۴، نزدیک به 56 درصد رشد کرده است.

با این حال، بهای تولید هر تن نسبت به زمستان ۱۴۰۴ تنها حدود 6 درصد افزایش داشته است. بنابراین بخش اصلی جهش هزینه تولید پیش‌تر در سال ۱۴۰۴ اتفاق افتاده و در بهار ۱۴۰۵ افزایش هزینه با شدت کمتری ادامه یافته است.

آلومینا مهم‌ترین ماده اولیه فایرا محسوب می‌شود. در بهار ۱۴۰۵ شرکت حدود 88.8 هزار تن آلومینا مصرف کرده که هزینه آن به حدود 7.34 همت رسیده و بیش از 79 درصد هزینه مواد مستقیم را تشکیل داده است.

مصرف آلومینا نسبت به بهار سال قبل تنها حدود 3.5 درصد افزایش یافته، اما هزینه مصرف آن حدود 48 درصد رشد کرده است. علت اصلی این اختلاف، افزایش بهای هر تن آلومینا از حدود 57.7 میلیون تومان به 82.7 میلیون تومان بوده است.

بنابراین افزایش هزینه مواد اولیه فایرا در این دوره عمدتاً نرخ‌محور بوده و افزایش مقدار مصرف نقش محدودی داشته است.

فایرا در پایان خرداد ۱۴۰۵ حدود 138.7 هزار تن آلومینا در موجودی داشته که ارزش دفتری آن حدود 7.75 همت بوده است.

متوسط بهای دفتری این موجودی حدود 55.9 میلیون تومان به ازای هر تن است؛ در حالی که متوسط بهای آلومینای مصرف‌شده در بهار حدود 82.7 میلیون تومان بوده است.

به این ترتیب، بهای دفتری موجودی آلومینا تقریباً 32 درصد کمتر از نرخ مصرف جاری است.

یکی دیگر از عوامل افزایش هزینه تولید، رشد سربار بوده است. سربار فایرا از حدود 2.42 همت در بهار ۱۴۰۴ به 4.23 همت در بهار ۱۴۰۵ رسیده و نزدیک به 75 درصد افزایش یافته است.

در این میان، رشد هزینه انرژی و حقوق و دستمزد قابل‌توجه است. همچنین حدود 925 میلیارد تومان هزینه مطالبات مشکوک‌الوصول در سربار دوره ثبت شده که ماهیت آن نسبت به هزینه‌های عادی تولید متفاوت است و برای ارزیابی هزینه تکرارشونده شرکت باید جداگانه مورد توجه قرار گیرد.

بهای تمام‌شده کالای فروش‌رفته فایرا در بهار ۱۴۰۵ به حدود 14.49 همت رسیده است. با وجود رشد بهای تمام‌شده، نرخ فروش محصولات با سرعت بیشتری افزایش یافته و در نتیجه سهم بهای تمام‌شده از فروش کاهش پیدا کرده است.

بهای هر تن فروش در بهار ۱۴۰۵ حدود 300 میلیون تومان بوده که اندکی پایین‌تر از بهای تولید جاری 306 میلیون تومانی است. این اختلاف نشان می‌دهد موجودی محصولات ارزان‌تر ابتدای دوره تا حدی موجب کاهش بهای تمام‌شده فروش شده است.

با این حال، اثر موجودی ارزان محصول نسبت به کل سودآوری شرکت محدودتر از آن چیزی است که اختلاف بهای موجودی و هزینه تولید در نگاه اول نشان می‌دهد. عامل اصلی بهبود سودآوری این دوره، رشد سریع‌تر نرخ فروش نسبت به هزینه تولید بوده است.

بهای تولید فایرا در بهار ۱۴۰۵ نسبت به سال قبل حدود 56 درصد افزایش یافته است. رشد نرخ آلومینا، افزایش هزینه انرژی و دستمزد و رشد سربار مهم‌ترین عوامل افزایش هزینه تولید بوده‌اند.

در مقابل، شرکت حجم قابل‌توجهی موجودی آلومینا و محصول نهایی با بهای تاریخی پایین‌تر از هزینه‌های جاری در اختیار دارد که می‌تواند تا حدی اثر افزایش هزینه‌ها را تعدیل کند.

با وجود رشد قابل‌توجه بهای تولید، افزایش نرخ فروش محصولات سریع‌تر از هزینه‌ها بوده و نسبت بهای تمام‌شده به فروش از حدود 78 درصد در بهار سال قبل به 58 درصد در بهار ۱۴۰۵ کاهش یافته است. این موضوع زمینه اصلی بهبود قابل‌توجه حاشیه سود ناخالص فایرا در این دوره را فراهم کرده است.

سود ناخالص فایرا در بهار ۱۴۰۵ رشد بسیار قابل‌توجهی داشته است. شرکت در این فصل حدود 10.59 همت سود ناخالص شناسایی کرده که در مقایسه با حدود 1.33 همت بهار ۱۴۰۴، نزدیک به 698 درصد افزایش نشان می‌دهد.

حاشیه سود ناخالص نیز از 22.2 درصد در بهار ۱۴۰۴ و 35.4 درصد در زمستان ۱۴۰۴ به 42.2 درصد در بهار ۱۴۰۵ رسیده است.

عامل اصلی بهبود سودآوری، رشد سریع‌تر نرخ فروش نسبت به هزینه تولید بوده است. متوسط درآمد هر تن فروش در بهار ۱۴۰۵ به حدود 519 میلیون تومان رسیده، در حالی که بهای تمام‌شده هر تن فروش حدود 300 میلیون تومان و هزینه جاری تولید هر تن حدود 306 میلیون تومان بوده است.

برای بررسی اثر موجودی‌های قدیمی، می‌توان حاشیه سود گزارش‌شده را با حالتی مقایسه کرد که تمام فروش فصل با هزینه تولید جاری محاسبه شود.

در بهار ۱۴۰۴ بخش قابل‌توجهی از حاشیه سود شرکت از فروش موجودی‌هایی با بهای تاریخی پایین‌تر ناشی می‌شد. اما در بهار ۱۴۰۵ این اثر به حدود 1.2 واحد درصد کاهش یافته است.

برآورد می‌شود اگر کل فروش بهار با هزینه جاری تولید محاسبه می‌شد، بهای تمام‌شده حدود 300 میلیارد تومان بیشتر و سود ناخالص به جای 10.59 همت حدود 10.29 همت می‌شد.

بنابراین حاشیه سود بالای فعلی فایرا وابستگی زیادی به موجودی ارزان ندارد و بخش اصلی آن از افزایش واقعی فاصله میان نرخ فروش و هزینه تولید ناشی شده است.

البته در سربار تولید بهار ۱۴۰۵ حدود 925 میلیارد تومان مطالبات مشکوک‌الوصول ثبت شده که ماهیتی متفاوت از هزینه‌های معمول تولید دارد. بررسی ماهیت و تکرارپذیری این قلم می‌تواند در ارزیابی حاشیه سود نرمال شرکت اهمیت داشته باشد.

در مجموع، بهبود حاشیه سود فایرا در بهار ۱۴۰۵ از کیفیت نسبتاً مناسبی برخوردار است. برای پایداری این سطح از سودآوری، مهم‌ترین متغیرها در ادامه سال نرخ فروش آلومینیوم، قیمت و نرخ مصرف آلومینا، هزینه انرژی و نرخ ارز خواهند بود.

هزینه‌های فروش، اداری و عمومی فایرا در بهار ۱۴۰۵ به حدود 375 میلیارد تومان رسیده که نسبت به 306 میلیارد تومان بهار ۱۴۰۴ حدود 22 درصد رشد داشته است.

با این حال، این افزایش در مقایسه با رشد بسیار بیشتر فروش شرکت ناچیز بوده است. در همین دوره مبلغ فروش حدود 320 درصد افزایش یافته و در نتیجه نسبت هزینه‌های فروش، اداری و عمومی به درآمد از 5.1 درصد به 1.5 درصد کاهش یافته است.

بزرگ‌ترین قلم هزینه در بهار ۱۴۰۵ مربوط به حقوق و دستمزد با حدود 144 میلیارد تومان بوده است. همچنین حدود 72 میلیارد تومان کمیسیون فروش و 51 میلیارد تومان مطالبات مشکوک‌الوصول ثبت شده است.

در مجموع، این بخش در حال حاضر فشار قابل‌توجهی بر سودآوری فایرا ایجاد نمی‌کند و افزایش مقیاس فروش باعث شده سهم هزینه‌های اداری و فروش از درآمد شرکت به شکل محسوسی کاهش یابد.

سایر درآمدها و هزینه‌های عملیاتی فایرا طی پنج فصل اخیر نوسان زیادی داشته است و عامل اصلی این نوسان، سود و زیان ناشی از تسعیر و تسویه اقلام ارزی عملیاتی بوده است.

در بهار ۱۴۰۵، شرکت حدود 12 میلیارد تومان سایر درآمد عملیاتی و حدود 244 میلیارد تومان سایر هزینه عملیاتی شناسایی کرده و در نتیجه اثر خالص این بخش حدود 231 میلیارد تومان هزینه بوده است.

بخش عمده این نوسان به اقلام ارزی مربوط است. برای مثال، در پاییز ۱۴۰۴ حدود 736 میلیارد تومان زیان ارزی و در زمستان حدود 401 میلیارد تومان سود ارزی در این بخش ثبت شده است. در بهار ۱۴۰۵ نیز اثر خالص تسعیر و تسویه اقلام ارزی حدود 149 میلیارد تومان زیان بوده است.

پس از حذف اثر ارز، سایر اقلام عملیاتی رفتار باثبات‌تری دارند و طی پنج فصل اخیر عمدتاً در محدوده 50 تا 80 میلیارد تومان هزینه خالص فصلی قرار گرفته‌اند.

در بهار ۱۴۰۵ مهم‌ترین هزینه‌های غیرارزی شامل حدود 37 میلیارد تومان ضایعات غیرقابل بازیافت و نزدیک به 46 میلیارد تومان سایر هزینه‌ها بوده است. همچنین در این فصل هزینه‌ای بابت جذب‌نشدن هزینه‌های تولید شناسایی نشده که نسبت به برخی فصول سال قبل نکته مثبتی محسوب می‌شود.

در مجموع، سایر درآمدها و هزینه‌های عملیاتی در شرایط فعلی اثر تعیین‌کننده‌ای بر سودآوری فایرا ندارند و در بهار ۱۴۰۵ اثر منفی آنها تنها حدود 2 درصد سود عملیاتی شرکت بوده است. با این حال، به دلیل نوسان بالای اقلام ارزی، این بخش در پیش‌بینی سود باید با احتیاط و با توجه به وضعیت دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی و همچنین برآورد خود شرکت بررسی شود.

سود عملیاتی فایرا در بهار ۱۴۰۵ رشد بسیار قابل‌توجهی داشته و به حدود 9.99 همت رسیده است. این رقم در بهار ۱۴۰۴ حدود 928 میلیارد تومان بود؛ بنابراین سود عملیاتی شرکت طی یک سال نزدیک به 976 درصد رشد کرده است.

عامل اصلی این جهش، رشد سود ناخالص بوده است. فایرا در بهار ۱۴۰۵ حدود 10.59 همت سود ناخالص داشته که پس از کسر هزینه‌های فروش، اداری و عمومی و سایر هزینه‌های عملیاتی، حدود 94 درصد آن به سود عملیاتی تبدیل شده است.

این نسبت در بهار سال قبل حدود 70 درصد بود و نشان می‌دهد علاوه بر بهبود حاشیه سود ناخالص، سهم هزینه‌های عملیاتی نیز نسبت به درآمد شرکت کاهش یافته است.

بخش عمده افزایش حاشیه عملیاتی از رشد سریع‌تر نرخ فروش نسبت به هزینه تولید ناشی شده است. حاشیه سود عملیاتی از 15.5 درصد در بهار ۱۴۰۴ به 39.8 درصد در بهار ۱۴۰۵ رسیده و کاهش سهم هزینه‌های اداری و فروش نیز به این بهبود کمک کرده است.

از نظر کیفیت سود نیز وضعیت مناسب است. حتی اگر بهای فروش بر اساس هزینه تولید جاری محاسبه شود و اثر موجودی‌های ارزان‌تر دوره‌های گذشته حذف شود، حاشیه سود عملیاتی حدود 38.6 درصد برآورد می‌شود؛ فاصله‌ای محدود با حاشیه 39.8 درصدی گزارش‌شده.

بنابراین جهش سود عملیاتی فایرا در بهار ۱۴۰۵ عمدتاً ناشی از بهبود واقعی اقتصاد تولید و فروش شرکت بوده و وابستگی زیادی به فروش موجودی‌های ارزان گذشته ندارد.

هزینه‌های مالی فایرا در بهار ۱۴۰۵ حدود 156 میلیارد تومان بوده است. این رقم نسبت به زمستان ۱۴۰۴ که هزینه مالی شرکت به حدود 571 میلیارد تومان رسیده بود، کاهش قابل‌توجهی داشته است.

اگرچه هزینه مالی شرکت طی سال ۱۴۰۴ نوسانات قابل‌توجهی داشته، در بهار ۱۴۰۵ فشار این بخش بر سودآوری بسیار محدود بوده است. هزینه مالی این فصل تنها حدود 0.6 درصد فروش و 1.6 درصد سود عملیاتی شرکت را تشکیل می‌دهد.

در پایان خرداد ۱۴۰۵ نیز مجموع بدهی مالی فایرا حدود 3.44 همت بوده، در حالی که شرکت حدود 3.44 همت وجه نقد و نزدیک به 169 میلیارد تومان سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت در اختیار داشته است. بنابراین بدهی مالی شرکت تقریباً به‌طور کامل توسط نقدینگی و سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت پوشش داده می‌شود.

در مجموع، با توجه به سطح پایین بدهی مالی خالص و نسبت پوشش هزینه مالی بیش از 64 برابر، هزینه تأمین مالی در شرایط فعلی یکی از ریسک‌های اصلی سودآوری فایرا محسوب نمی‌شود. با این حال، روند تسهیلات کوتاه‌مدت و هزینه مالی در فصل‌های بعد همچنان باید مورد توجه قرار گیرد.

سایر درآمدها و هزینه‌های غیرعملیاتی فایرا طی پنج فصل اخیر نوسان قابل‌توجهی داشته است. در بهار ۱۴۰۵ خالص درآمد این بخش حدود 147 میلیارد تومان بوده که نسبت به 170 میلیارد تومان بهار سال قبل کاهش محدودی داشته است.

ترکیب این درآمدها در بهار ۱۴۰۵ نسبت به سال قبل تغییر کرده است. در این فصل تقریباً تمام درآمد غیرعملیاتی از سود سپرده‌های بانکی حاصل شده، در حالی که در سال ۱۴۰۴ بخش مهمی از درآمد این بخش مربوط به سود تضمین‌شده فروش اعتباری بود.

سود تضمین‌شده فروش اعتباری در چهار فصل سال ۱۴۰۴ بین 144 تا 413 میلیارد تومان در نوسان بوده، اما در بهار ۱۴۰۵ رقمی از این محل شناسایی نشده است. در مقابل، سود سپرده‌های بانکی به حدود 147 میلیارد تومان رسیده است.

با توجه به اینکه سود عملیاتی فایرا در بهار ۱۴۰۵ نزدیک به 9.99 همت بوده، سایر درآمدهای غیرعملیاتی تنها حدود 1.5 درصد سود عملیاتی را تشکیل داده‌اند و در شرایط فعلی نقش تعیین‌کننده‌ای در سودآوری شرکت ندارند.

در مجموع، این بخش نسبت به سود عملیاتی شرکت اهمیت کمتری دارد، اما به دلیل نوسان اقلامی مانند سود فروش اعتباری و سود سپرده، برای پیش‌بینی سود سال ۱۴۰۵ بهتر است به جای اتکا به متوسط تاریخی، برآورد خود شرکت از ۹ ماه باقی‌مانده سال نیز مورد توجه قرار گیرد.

فایرا در بهار ۱۴۰۵ حدود 9.98 همت سود قبل از مالیات شناسایی کرده و هزینه مالیات دوره به حدود 2.49 همت رسیده است. به این ترتیب، نرخ مؤثر مالیات شرکت در این فصل حدود 25 درصد بوده و سود خالص پس از کسر مالیات به حدود 7.48 همت رسیده است.

افزایش شدید مبلغ مالیات نسبت به بهار سال قبل، هم از جهش سود قبل از مالیات و هم از افزایش نرخ مؤثر مالیات ناشی شده است. نرخ مؤثر مالیات در سال ۱۴۰۴ نیز حدود 19.9 درصد بوده، بنابراین نرخ 25 درصدی بهار ۱۴۰۵ بالاتر از متوسط سال قبل قرار دارد.

نکته مهم دیگر، اثر مالیات بر جریان نقد شرکت است. فایرا در بهار ۱۴۰۵ حدود 2.49 همت مالیات نقدی پرداخت کرده که تقریباً معادل هزینه مالیات شناسایی‌شده در صورت سود و زیان است. این پرداخت بخش مهمی از نقد ایجادشده از عملیات را جذب کرده و یکی از عوامل اصلی فاصله میان سود خالص و جریان نقد عملیاتی در این فصل بوده است.

در مجموع، مالیات در بهار ۱۴۰۵ نقش مهمی در کاهش سود قبل از مالیات تا سود خالص داشته است.
با توجه به نوسان نرخ مؤثر مالیات در فصل‌های گذشته، برای برآورد مالیات سال ۱۴۰۵ نمی‌توان صرفاً از یک میانگین تاریخی استفاده کرد. از آنجا که شرکت برای مالیات ۹ماهه باقی‌مانده سال برآورد جداگانه‌ای ارائه نمی‌دهد، نرخ مؤثر مالیات باید بر اساس عملکرد فصل‌های اخیر و شرایط مالیاتی شرکت برآورد شود.

سود خالص فایرا در بهار ۱۴۰۵ به حدود 7.48 همت رسیده که در مقایسه با حدود 976 میلیارد تومان بهار ۱۴۰۴، رشد بسیار قابل‌توجهی را نشان می‌دهد. حاشیه سود خالص نیز از 16.3 درصد در بهار سال قبل به 29.8 درصد افزایش یافته است.

مهم‌ترین نکته این است که بخش اصلی سود خالص از عملیات اصلی شرکت حاصل شده است. در بهار ۱۴۰۵ سود عملیاتی فایرا حدود 9.99 همت بوده و هزینه مالی و درآمدهای غیرعملیاتی تقریباً یکدیگر را خنثی کرده‌اند. در نتیجه، سود قبل از مالیات نیز در محدوده 9.98 همت قرار گرفته و مهم‌ترین عامل کاهش آن تا سود خالص، 2.49 همت هزینه مالیات بوده است.

در همین دوره، درآمدهای غیرعملیاتی تنها حدود 1.5 درصد سود عملیاتی را تشکیل داده‌اند؛ بنابراین سود خالص بالای فایرا وابستگی قابل‌توجهی به درآمدهای خارج از فعالیت اصلی شرکت ندارد.

با سرمایه 6.2 همتی، سود هر سهم فایرا در بهار ۱۴۰۵ به حدود 1,207 ریال رسیده است؛ در حالی که EPS بهار ۱۴۰۴ حدود 157 ریال بود.

نکته مهم دیگر این است که فایرا تنها در سه‌ماهه نخست ۱۴۰۵ حدود 88 درصد کل سود خالص سال ۱۴۰۴ را محقق کرده است. این موضوع شدت بهبود سودآوری شرکت را نشان می‌دهد، هرچند برای تعمیم این عملکرد به کل سال باید روند نرخ فروش آلومینیوم، نرخ ارز، مقدار صادرات، هزینه آلومینا، انرژی و مالیات در فصل‌های بعد نیز بررسی شود.

در مجموع، رشد سود خالص فایرا در بهار ۱۴۰۵ عمدتاً از بهبود عملکرد عملیاتی و افزایش فاصله نرخ فروش با هزینه تولید ناشی شده و از این نظر کیفیت حسابداری سود مناسب ارزیابی می‌شود.

فایرا در بهار ۱۴۰۵ حدود 7.48 همت سود خالص شناسایی کرده، اما جریان نقد عملیاتی شرکت در همین دوره حدود 1.46 همت بوده است. بنابراین تنها حدود 19.5 درصد سود خالص به جریان نقد عملیاتی تبدیل شده است.

این اختلاف در نگاه اول می‌تواند نشانه ضعف در تبدیل سود به نقد باشد، اما بخش مهمی از آن به پرداخت مالیات و تغییرات سرمایه در گردش مربوط است. شرکت در بهار ۱۴۰۵ حدود 3.96 همت نقد حاصل از عملیات پیش از مالیات داشته، اما حدود 2.49 همت مالیات نقدی پرداخت کرده است.

همچنین در این فصل دریافتنی‌ها و موجودی کالا کاهش یافته‌اند که برای جریان نقد مثبت بوده، اما در مقابل پرداختنی‌های تجاری شرکت از حدود 14.45 همت به 4.49 همت کاهش یافته است. به عبارت دیگر، فایرا بخش بزرگی از بدهی‌های تجاری خود را تسویه کرده و این موضوع نقد قابل‌توجهی مصرف کرده است.

از نظر منشأ سود، کیفیت عملکرد شرکت مناسب ارزیابی می‌شود؛ زیرا بخش اصلی سود از فعالیت اصلی شرکت حاصل شده، درآمدهای غیرعملیاتی سهم محدودی داشته‌اند و حاشیه سود بالا نیز وابستگی زیادی به موجودی‌های ارزان گذشته ندارد.

با این حال، از نظر تبدیل سود به وجه نقد وضعیت هنوز ضعیف‌تر است و باید در فصل‌های بعد بررسی شود که آیا با عادی‌شدن مالیات و سرمایه در گردش، نسبت جریان نقد عملیاتی به سود خالص بهبود پیدا می‌کند یا خیر.

در مجموع می‌توان گفت کیفیت سود فایرا از نظر منشأ سود مناسب است، اما کیفیت تبدیل سود به جریان نقد هنوز نیاز به پیگیری دارد.

برای ارزیابی وضعیت مالی فایرا، بررسی همه نسبت‌های مالی ضرورت ندارد و بهتر است بر شاخص‌هایی تمرکز شود که مستقیماً نقدینگی، ساختار سرمایه، سودآوری و کیفیت سود شرکت را نشان می‌دهند.

نسبت جاری 2.58 نشان می‌دهد فایرا از توان مناسبی برای پوشش تعهدات کوتاه‌مدت برخوردار است. با این حال، به دلیل سهم بالای موجودی مواد و کالا در دارایی‌های جاری، کیفیت نقدشوندگی شرکت تا حدی به گردش مناسب موجودی‌ها وابسته است.

در بخش ساختار سرمایه نیز نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام به حدود 0.63 رسیده که نشان‌دهنده کاهش قابل‌توجه اهرم مالی شرکت است. همچنین پایین بودن بدهی مالی خالص باعث شده ریسک تأمین مالی در شرایط فعلی محدود باشد.

از نظر سودآوری، حاشیه سود عملیاتی 39.8 درصدی مهم‌ترین نکته محسوب می‌شود. رشد سریع‌تر نرخ فروش نسبت به هزینه تولید باعث شده حاشیه عملیاتی شرکت نسبت به دوره‌های گذشته به شکل محسوسی افزایش یابد.

بازده دارایی‌ها و حقوق صاحبان سهام نیز در دوازده‌ماهه منتهی به خرداد ۱۴۰۵ به‌ترتیب به حدود 43.7 و 77 درصد رسیده‌اند که نشان‌دهنده افزایش قابل‌توجه بازده منابع شرکت در دوره اخیر است.

در مقابل، مهم‌ترین نسبت قابل‌پیگیری نسبت جریان نقد عملیاتی به سود خالص است. در بهار ۱۴۰۵ تنها حدود 19.5 درصد سود خالص به جریان نقد عملیاتی تبدیل شده است. هرچند پرداخت سنگین مالیات و کاهش بدهی‌های تجاری بخش مهمی از این اختلاف را توضیح می‌دهد، تداوم این وضعیت در فصل‌های آینده باید مورد توجه قرار گیرد.

بررسی عملکرد عملیاتی و مالی فایرا نشان می‌دهد شرکت در حال حاضر از سودآوری بالا، ساختار مالی مناسب و رشد قابل‌توجه صادرات برخوردار است؛ با این حال، وابستگی زیاد به بازار جهانی آلومینیوم، مواد اولیه و انرژی باعث می‌شود پایداری سودآوری آن به چند متغیر مهم بیرونی وابسته باشد.

در مجموع، فایرا در شرایط فعلی از سودآوری عملیاتی بالا، ترازنامه نسبتاً قوی و رشد مناسب صادرات برخوردار است. در مقابل، محدودیت رشد تولید، تمرکز بالای محصول و وابستگی به متغیرهای جهانی و ارزی از مهم‌ترین محدودیت‌های شرکت محسوب می‌شوند.

برای ارزیابی ادامه سودآوری فایرا، چهار متغیر بیشترین اهمیت را دارند: قیمت جهانی آلومینیوم، نرخ ارز، قیمت آلومینا و مقدار تولید و فروش. تغییر این عوامل تعیین خواهد کرد که حاشیه سود بالای بهار ۱۴۰۵ تا چه اندازه در ادامه سال قابل تکرار باشد.

مهم‌ترین ضعف ساختاری فایرا محدود بودن ظرفیت رشد مقداری تولید است. تولید سالانه شرکت طی دو سال اخیر در محدوده 172 تا 175 هزار تن قرار داشته و به ظرفیت عملی فعلی نزدیک است. بنابراین بدون توسعه ظرفیت یا بهبود شرایط عملیاتی، رشد سودآوری آینده بیش از مقدار تولید به نرخ فروش و حاشیه سود وابسته خواهد بود.

تمرکز بسیار زیاد بر شمش خالص نیز از دیگر نقاط ضعف شرکت است؛ نزدیک به 99 درصد فروش فایرا از این محصول حاصل می‌شود و تنوع محصول نقش محدودی در کاهش ریسک بازار دارد.

همچنین با وجود مناسب بودن منشأ سود، نسبت جریان نقد عملیاتی به سود خالص در بهار ۱۴۰۵ تنها حدود 19.5 درصد بوده است. بخش زیادی از این اختلاف ناشی از پرداخت مالیات و تسویه بدهی‌های تجاری بوده، اما تداوم پایین بودن این نسبت در فصل‌های آینده باید مورد توجه قرار گیرد.

بررسی عملکرد شرکت آلومینیوم ایران نشان می‌دهد فایرا در بهار ۱۴۰۵ از نظر سودآوری یکی از قوی‌ترین دوره‌های اخیر خود را پشت سر گذاشته است. رشد شدید نرخ فروش، افزایش سهم صادرات و بهبود فاصله میان نرخ فروش و هزینه تولید باعث شده سود ناخالص و سود عملیاتی شرکت به شکل محسوسی افزایش یابد.

فروش فایرا در بهار ۱۴۰۵ به حدود 25.08 همت رسیده که نسبت به بهار سال قبل حدود 320 درصد رشد داشته است. این افزایش هم از رشد مقدار فروش و هم از رشد نرخ محصولات ناشی شده، اما بررسی تفکیکی نشان می‌دهد حدود 79 درصد افزایش درآمد از رشد نرخ و تغییر ترکیب فروش حاصل شده است. افزایش سهم صادرات نیز یکی از مهم‌ترین تحولات دوره بوده و سهم آن از درآمد شرکت به حدود 58 درصد رسیده است.

در مقابل، مقدار تولید شرکت تغییر قابل‌توجهی نداشته و در محدوده ظرفیت عملی فعلی باقی مانده است. بنابراین ادامه رشد سودآوری فایرا در شرایط فعلی بیش از افزایش حجم تولید، به نرخ فروش، قیمت جهانی آلومینیوم، نرخ ارز و حاشیه سود وابسته خواهد بود.

در بخش هزینه‌ها، بهای تولید هر تن محصول به حدود 306 میلیون تومان رسیده و نسبت به سال قبل حدود 56 درصد افزایش یافته است. آلومینا با سهم نزدیک به 79 درصدی از مواد مستقیم، مهم‌ترین نهاده تولید شرکت است. با این حال، رشد نرخ فروش به‌مراتب سریع‌تر از هزینه تولید بوده و همین موضوع عامل اصلی جهش حاشیه سود محسوب می‌شود.

این پیش بینی بر اساس اطلاعات منتهی به گزارش‌های فصل اول منتهی به پایان خرداد 1405 و گزارش تولید و فروش و نرخ خرید مواد اولیه تیر 1405 تهیه شده است.

این پیش‌بینی مدل مستقل بونیبو بر اساس داده‌های فعلی است و نه برآورد رسمی شرکت.

پیش‌بینی سود سال ۱۴۰۵ فایرا در سه سناریوی محافظه‌کارانه، پایه و خوش‌بینانه انجام شده و مهم‌ترین مفروضات مدل شامل نرخ ارز، قیمت جهانی آلومینیوم، مقدار فروش، بهای مواد اولیه و هزینه انرژی است.

در سناریوی پایه، رشد ماهانه نرخ ارز حدود 3.5 درصد، میانگین قیمت جهانی آلومینیوم در محدوده 3,300 دلار به ازای هر تن و مقدار فروش سالانه حدود 170 هزار تن در نظر گرفته شده است. همچنین رشد هزینه‌های داخلی با توجه به تورم ماهانه و افزایش هزینه انرژی در مدل لحاظ شده است.

از طرف دیگر، فایرا دارای موجودی قابل‌توجهی از آلومینا و محصول با بهای تاریخی پایین‌تر از هزینه‌های جاری است که می‌تواند بخشی از فشار افزایش هزینه تولید را تعدیل کند.