معرفی و تحلیلشاراکپتروشیمی شازند

در این مقاله، پتروشیمی شازند را از جنبه‌های مختلف عملیاتی و مالی بررسی می‌کنیم؛ از مدل کسب‌وکار و روند تولید و فروش محصولات پتروشیمی تا نرخ نفتا، ساختار هزینه، سودآوری، کیفیت سود و پیش‌بینی عملکرد سال مالی ۱۴۰۵.
در ادامه، مهم‌ترین بخش‌های این تحلیل را مشاهده می‌کنید:

• معرفی پتروشیمی شازند و مدل کسب‌وکار

• تصویر مالی شاراک

• محصولات و ترکیب درآمد

• تولید، موجودی و مقدار فروش

• نرخ فروش محصولات و مقایسه با بورس کالا

• مبلغ و ترکیب فروش داخلی و صادراتی

• نفتا، سربار تولید و بهای تمام‌شده

• سود ناخالص و حاشیه سود

• هزینه‌های عملیاتی، مالی و مالیات

• سود عملیاتی و سود خالص

• جریان نقد عملیاتی و کیفیت سود

• نسبت‌های مالی کلیدی

• نقاط قوت، ضعف و ریسک‌ها

• جمع‌بندی تحلیل بنیادی شاراک

• پیش‌بینی فروش و سود سال مالی ۱۴۰۵

رشد سودآوری، افزایش موجودی نقد، تقویت سرمایه در گردش، کاهش تسهیلات و افزایش حقوق مالکانه، تصویر مالی شاراک را نسبت به دوره‌های گذشته بهبود داده‌اند. همچنین پایین بودن بدهی بانکی باعث شده هزینه مالی تهدید مهمی برای شرکت نباشد.

در مقابل، تمرکز بالای دارایی‌ها در موجودی مواد و کالا و اتکا به پرداختنی‌های عملیاتی، مهم‌ترین نکات قابل‌توجه ترازنامه هستند. پایداری این وضعیت به فروش مناسب موجودی‌ها، حفظ جریان نقد عملیاتی و تکرارپذیری سودآوری فصل اول وابسته خواهد بود.

ترکیب بازار فروش شاراک در فصل اول ۱۴۰۵ به‌شدت به سمت بازار داخلی تغییر کرده است. مبلغ فروش داخلی حدود ۱۷۰ درصد افزایش یافته، اما فروش صادراتی ۲۸ درصد کاهش پیدا کرده و سهم صادرات از ۲۰.۵ درصد به ۶.۴ درصد رسیده است.

یکی از تغییرات سبد صادراتی، جایگزینی بخش مهمی از فروش هیدروکربور A80 با هیدروکربور A92 است. ازاین‌رو، مقایسه روند این دو محصول باید با درنظرگرفتن این تغییر ساختاری انجام شود.

درآمد شاراک در فصل اول ۱۴۰۵ نسبت به فصل مشابه سال قبل به‌صورت اسمی حدود ۱۲۹ درصد افزایش یافته است. این رشد بیشتر از محل فروش داخلی و محصولاتی مانند پلی‌پروپیلن، پلی‌اتیلن سنگین، هیدروکربورهای هیدروژینه‌شده و پلی‌اتیلن سبک خطی حاصل شده است.

بااین‌حال، در شرایط تورمی افزایش اسمی درآمد به‌تنهایی نشان‌دهنده رشد واقعی فعالیت شرکت نیست. برای ارزیابی کیفیت این رشد باید در بخش‌های بعدی مشخص کنیم چه مقدار از آن از افزایش مقدار فروش، چه مقدار از رشد نرخ محصولات و چه بخشی از تغییر نرخ ارز و سطح عمومی قیمت‌ها ناشی شده است.

شاراک از سبد متنوعی از محصولات پلیمری، شیمیایی و هیدروکربنی برخوردار است و برخلاف پتروشیمی‌های تک‌محصولی، درآمد آن به یک محصول یا بازار محدود نمی‌شود. محصولات پلیمری با سهم ۵۱ درصدی، مهم‌ترین گروه درآمدی شرکت هستند و پلی‌پروپیلن در صدر محصولات درآمدزا قرار دارد.

با وجود تنوع سبد محصولات، پنج محصول اصلی حدود ۷۱ درصد درآمد را تشکیل می‌دهند. همچنین کاهش سهم صادرات و افزایش اتکای شرکت به بازار داخلی، مهم‌ترین تغییر ترکیب فروش در فصل اول ۱۴۰۵ بوده است. اثر این تغییر بر نرخ فروش، حاشیه سود و ریسک ارزی شاراک در ادامه تحلیل بررسی خواهد شد.

پلی‌پروپیلن

پلی‌پروپیلن یا PP یکی از پرمصرف‌ترین پلیمرهای ترموپلاستیک است که از پلیمریزاسیون پروپیلن تولید می‌شود. وزن کم، استحکام مناسب، مقاومت شیمیایی و قابلیت تولید در گریدهای متنوع، دامنه کاربرد آن را گسترده کرده است. این محصول در تولید قطعات خودرو و لوازم خانگی، ظروف و بسته‌بندی، الیاف و منسوجات بدون بافت، فرش، کیسه، لوله و تجهیزات پزشکی مانند سرنگ استفاده می‌شود. شاراک گریدهای متنوعی از پلی‌پروپیلن را برای صنایع مختلف تولید می‌کند. مشخصات محصولات پلی‌پروپیلن شاراک

پلی‌اتیلن سنگین

پلی‌اتیلن سنگین یا HDPE پلیمری با چگالی، استحکام و مقاومت شیمیایی بالاست. این ویژگی‌ها باعث شده است در تولید لوله‌های انتقال آب و گاز، مخازن، ظروف مواد شوینده و شیمیایی، بطری‌ها، جعبه‌ها، سبدها، درپوش‌ها، قطعات صنعتی و برخی محصولات تزریقی و بادی مورد استفاده قرار گیرد. تقاضای این محصول به فعالیت صنایع بسته‌بندی، لوله‌سازی، ساختمان و محصولات پلاستیکی وابسته است.

هیدروکربورهای هیدروژینه‌شده

هیدروکربورهای هیدروژینه‌شده یک ماده خالص و واحد نیستند، بلکه مجموعه‌ای از برش‌های هیدروکربنی محسوب می‌شوند که با افزودن هیدروژن، ترکیبات ناپایدار آن‌ها کاهش یافته و کیفیت و پایداری محصول بهبود پیدا می‌کند. این محصولات بسته به نوع و مشخصات فنی می‌توانند به‌عنوان خوراک واحدهای پالایشی و پتروشیمی یا جزء ترکیب محصولات سوختی و هیدروکربنی مورد استفاده قرار گیرند. شاراک این گروه را در کنار محصولاتی مانند هیدروکربور A80 و A92 تولید می‌کند و ترکیب فروش آن‌ها می‌تواند متناسب با شرایط بازار تغییر کند.

مبلغ فروش شاراک در چهارماهه نخست ۱۴۰۵ با رشد ۱۴۵ درصدی، از ۱۳.۲۹ به ۳۲.۵۷ همت رسیده است. فروش تیرماه نیز با رشد ۱۹۲ درصدی نسبت به سال قبل، به ۹.۷۹ همت افزایش یافته است.

رشد فروش تیرماه عمدتاً تحت‌تأثیر افزایش ۱۳۶ درصدی مقدار فروش بوده است؛ زیرا فعالیت شرکت در تیر سال گذشته با محدودیت مواجه بود. نرخ متوسط سبد فروش نیز حدود ۲۴ درصد افزایش یافته است. بنابراین بخشی از جهش تیرماه به پایین‌بودن مبنای مقایسه مربوط می‌شود.

در مقابل، رشد فروش چهارماهه بیشتر از افزایش نرخ محصولات ناشی شده است. طی این دوره مقدار فروش حدود ۱۶ درصد و نرخ متوسط سبد فروش نزدیک به ۱۱۰ درصد افزایش یافته است.

افزایش درآمد شاراک کاملاً از بازار داخلی حاصل شده است. فروش صادراتی اندکی کاهش یافته و سهم آن از درآمد شرکت از بیش از ۲۱ درصد به حدود ۸ درصد رسیده است.

در مجموع، رشد ۱۴۵ درصدی فروش چهارماهه شاراک عمدتاً از افزایش نرخ محصولات و توسعه فروش داخلی ناشی شده است. هرچند جهش فروش تیرماه بخشی از پایین‌بودن مبنای سال گذشته تأثیر پذیرفته، عملکرد تجمیعی چهارماهه از تقویت درآمد عملیاتی شرکت حکایت دارد.

سود ناخالص شاراک در فصل اول ۱۴۰۵ با رشد ۷۷۴ درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل، از ۶۷۶ میلیارد تومان به ۵.۹۱ همت رسید. حاشیه سود ناخالص نیز از ۶.۸ به ۲۵.۹ درصد افزایش یافت.

در فصل اول ۱۴۰۵ درآمد عملیاتی شرکت ۱۲۹ درصد افزایش یافت، درحالی‌که بهای تمام‌شده فروش ۸۲ درصد رشد کرد. افزایش سریع‌تر درآمد موجب شد سهم بهای تمام‌شده از فروش از ۹۳.۲ به ۷۴.۱ درصد کاهش یابد.

یکی از دلایل اصلی این بهبود، افزایش سریع‌تر نرخ محصولات نسبت به خوراک بوده است. نرخ متوسط موزون سبد فروش حدود ۱۳۹ درصد رشد کرده، درحالی‌که نرخ مصرف و خرید نفتا به‌ترتیب ۱۲۶ و ۱۲۹ درصد افزایش یافته‌اند. با توجه به کاهش حدود ۴ درصدی مقدار فروش، رشد سود ناخالص عمدتاً از بهبود نرخ‌ها و ترکیب فروش حاصل شده است، نه افزایش حجم فروش.

افزایش موجودی محصولات نیز در بهبود حاشیه سود نقش داشته است. موجودی کالای ساخته‌شده طی فصل حدود ۳.۸ همت افزایش یافت و در نتیجه، بخشی از هزینه تولید به دوره‌های بعد منتقل شد. این افزایش در دوره مشابه سال قبل حدود ۱.۴۱ همت بود.

هزینه‌های فروش، اداری و عمومی شاراک در فصل اول ۱۴۰۵ با رشد ۵۰ درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل، از ۴۴۵ به ۶۶۹ میلیارد تومان رسید. بااین‌حال، رشد این هزینه به‌مراتب کمتر از رشد ۱۲۹ درصدی درآمد عملیاتی بوده و تنها معادل ۲.۹ درصد فروش و ۱۱.۳ درصد سود ناخالص دوره است؛ بنابراین اثر تعیین‌کننده‌ای بر سودآوری شرکت نداشته است.

حقوق و دستمزد با مبلغ ۴۹۵ میلیارد تومان و سهم ۷۴ درصدی، مهم‌ترین جزء این هزینه‌ها بوده است. همچنین شرکت ۹۵ میلیارد تومان حق‌العمل و کمیسیون فروش شناسایی کرده که در دوره مشابه سال قبل وجود نداشت. در مجموع، با وجود افزایش هزینه‌های اداری و فروش، رشد سریع‌تر درآمد و سود ناخالص باعث شده وزن این هزینه‌ها در عملکرد عملیاتی شاراک کاهش یابد.

هزینه مالی شاراک در فصل اول ۱۴۰۵ با کاهش ۶۳ درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل، از ۴۹ به ۱۸ میلیارد تومان رسید. این رقم تنها معادل ۰.۴ درصد سود عملیاتی شرکت است و اثر تعیین‌کننده‌ای بر سودآوری ندارد.

کاهش هزینه مالی با افت تسهیلات شرکت همراه بوده است. مانده تسهیلات کوتاه‌مدت از ۱.۰۹ همت در فصل اول ۱۴۰۴ به ۱۵۲ میلیارد تومان کاهش یافته و شرکت فاقد تسهیلات بلندمدت است.

در مجموع، بدهی بانکی محدود و پوشش بیش از ۲۷۰ برابری هزینه مالی توسط سود عملیاتی، ریسک تأمین مالی شاراک را در سطح پایینی قرار داده است.

خالص سایر اقلام غیرعملیاتی شاراک در فصل اول ۱۴۰۵ به ۵۱۵ میلیارد تومان هزینه رسید؛ درحالی‌که در دوره مشابه سال قبل، شرکت ۱۹۴ میلیارد تومان درآمد از این بخش شناسایی کرده بود.

درآمد سرمایه‌گذاری‌ها نسبت به سال قبل افزایش یافته، اما اثر آن محدود بوده است. عامل اصلی تغییر این بخش، شناسایی هزینه غیرعملیاتی متفرقه ۵۶۶ میلیارد تومانی است.

شرکت برای ۹ماهه باقی‌مانده سال ۱۴۰۵ حدود ۱.۲۰ همت خالص درآمد غیرعملیاتی پیش‌بینی کرده که ۱.۰۳ همت آن به درآمدهای متفرقه مربوط است. در صورت تحقق این برآورد، خالص سایر اقلام غیرعملیاتی کل سال به حدود ۶۸۵ میلیارد تومان درآمد خواهد رسید.

هزینه مالیات شاراک در فصل اول ۱۴۰۵ به ۸۸۳ میلیارد تومان رسید که معادل ۱۹.۹ درصد سود قبل از مالیات شرکت است.

افزایش مبلغ مالیات عمدتاً از رشد سود قبل از مالیات ناشی شده است. بااین‌حال، شناسایی ۳۲۲ میلیارد تومان مالیات مربوط به سال‌های گذشته نیز نرخ مؤثر مالیات فصل را افزایش داده است.

با حذف مالیات سنواتی، نرخ مالیات سال جاری حدود ۱۲.۶ درصد برآورد می‌شود. بنابراین نرخ مؤثر ۱۹.۹ درصدی فصل اول لزوماً در دوره‌های آینده تکرار نخواهد شد و برای پیش‌بینی سود بهتر است مالیات سنواتی به‌عنوان قلمی جداگانه و غیرتکرارشونده در نظر گرفته شود.

شاراک در فصل اول ۱۴۰۵ حدود ۳.۴۶ همت جریان نقد عملیاتی ایجاد کرده که معادل ۹۷ درصد سود خالص ۳.۵۶ همتی شرکت است. در چهار فصل منتهی به خرداد ۱۴۰۵ نیز مجموع جریان نقد عملیاتی به ۷.۱۲ همت رسیده و حدود ۸ درصد بیشتر از سود خالص ۶.۵۸ همتی این دوره بوده است.

با وجود تبدیل مناسب سود به وجه نقد، موجودی مواد و کالا در فصل اول حدود ۶.۹۴ همت و سفارش‌ها و پیش‌پرداخت‌ها حدود ۱.۰۵ همت افزایش یافته‌اند. بخشی از فشار این افزایش سرمایه در گردش از طریق رشد ۳.۹۹ همتی پرداختنی‌های تجاری جبران شده است.

همچنین شرکت در فصل اول ۸۸۳ میلیارد تومان هزینه مالیات شناسایی کرده، اما فقط ۵۰ میلیارد تومان مالیات پرداخت کرده است. در نتیجه، افزایش مالیات پرداختنی به‌طور موقت جریان نقد عملیاتی را تقویت کرده و پرداخت آن در دوره‌های بعد می‌تواند بخشی از نقدینگی را مصرف کند.

پس از کسر ۱۲۱ میلیارد تومان مخارج خرید دارایی‌های ثابت، حدود ۳.۳۳ همت جریان نقد باقی مانده است. در مجموع، کیفیت سود شاراک مناسب ارزیابی می‌شود؛ زیرا جریان نقد عملیاتی با سود خالص تناسب دارد و شرکت جریان نقد آزاد مثبتی ایجاد کرده است. بااین‌حال، رشد موجودی، افزایش بدهی به تأمین‌کنندگان و تعویق پرداخت مالیات باید در فصل‌های آینده مورد توجه قرار گیرد.

نسبت‌های مالی شاراک در فصل اول ۱۴۰۵ از بهبود سودآوری، تقویت سرمایه در گردش و کاهش ریسک بدهی بانکی حکایت دارند. بااین‌حال، سهم بالای موجودی کالا از دارایی‌های جاری همچنان یکی از نکات مهم ساختار مالی شرکت است.

• تنوع محصولات: شاراک مجموعه متنوعی از محصولات پلیمری و شیمیایی تولید می‌کند و به یک محصول خاص وابسته نیست.

• بهبود فاصله نرخ محصول و خوراک: در فصل اول ۱۴۰۵، نرخ متوسط فروش حدود ۱۳۹ درصد و نرخ مصرف نفتا ۱۲۶ درصد افزایش یافت؛ موضوعی که حاشیه سود ناخالص را از ۶.۸ به ۲۵.۹ درصد رساند.

• سودآوری مبتنی بر عملیات اصلی: رشد سود خالص عمدتاً از افزایش سود عملیاتی حاصل شده و به درآمدهای غیرعملیاتی وابسته نبوده است.

• کیفیت مناسب سود: جریان نقد عملیاتی چهار فصل اخیر حدود ۸ درصد بیشتر از سود خالص بوده و شرکت جریان نقد آزاد مثبتی ایجاد کرده است.

• ریسک مالی پایین: شاراک تنها ۱۵۲ میلیارد تومان تسهیلات مالی دارد و با احتساب نقد و سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت، از موقعیت خالص نقد ۴.۶۱ همتی برخوردار است.

• وابستگی بالا به نفتا: نفتا حدود ۷۶ درصد هزینه تولید را تشکیل می‌دهد و تغییر نرخ آن مستقیماً بر حاشیه سود اثر می‌گذارد.

• افزایش موجودی‌ها: موجودی مواد و کالا طی فصل اول حدود ۶.۹۴ همت افزایش یافته و منابع قابل‌توجهی را در سرمایه در گردش درگیر کرده است.

• نسبت سریع پایین: نسبت سریع شرکت تنها ۰.۴۳ است؛ بنابراین بخش زیادی از پوشش بدهی‌های جاری به فروش موجودی‌ها وابسته است.

• کاهش سهم صادرات: سهم صادرات از درآمد چهارماهه از بیش از ۲۱ درصد به حدود ۸ درصد کاهش یافته و رشد فروش عمدتاً از بازار داخلی حاصل شده است.

• نوسان حاشیه سود: تغییر حاشیه سود ناخالص از منفی ۰.۱ درصد در فصل چهارم به ۲۵.۹ درصد در فصل اول، حساسیت بالای سودآوری به نرخ خوراک، ترکیب فروش و موجودی‌ها را نشان می‌دهد.

مهم‌ترین ریسک شاراک، کاهش فاصله میان نرخ محصولات و نفتاست. نرخ خرید نفتا در فصل اول اندکی بیشتر از نرخ مصرف بوده و ورود خوراک گران‌تر به تولید می‌تواند هزینه دوره‌های بعد را افزایش دهد.

افزایش ۳.۸ همتی موجودی محصولات نیز بخشی از هزینه تولید فصل اول را به دوره‌های آینده منتقل کرده است. فروش این موجودی‌ها می‌تواند حاشیه سود فصل‌های بعد را تحت فشار قرار دهد.

نوسان نرخ ارز، قیمت‌های جهانی محصولات پتروشیمی، محدودیت تأمین خوراک و انرژی و توقف‌های تعمیراتی از دیگر ریسک‌های عملیاتی شرکت هستند. همچنین ماهیت درآمد غیرعملیاتی ۱.۰۳ همتی پیش‌بینی‌شده برای ۹ماهه باقی‌مانده مشخص نیست و تحقق‌نیافتن آن می‌تواند سود سال ۱۴۰۵ را کاهش دهد.

در مجموع، تنوع محصولات، بهبود سودآوری عملیاتی و بدهی بانکی محدود از مهم‌ترین مزیت‌های شاراک هستند. در مقابل، پایداری عملکرد شرکت به حفظ فاصله نرخ محصولات و نفتا، مدیریت موجودی‌ها و کنترل سرمایه در گردش وابسته خواهد بود.

پتروشیمی شازند یکی از مجتمع‌های متنوع صنعت پتروشیمی است که مجموعه‌ای از محصولات پلیمری و شیمیایی از جمله پلی‌پروپیلن، پلی‌اتیلن‌ها، دو اتیل هگزانول، اتیلن‌گلایکول و وینیل استات منومر تولید می‌کند. این تنوع، وابستگی شرکت به یک محصول خاص را کاهش داده و امکان بهره‌مندی از شرایط متفاوت بازارها را فراهم کرده است.

مبلغ فروش شاراک در چهارماهه نخست ۱۴۰۵ با رشد ۱۴۵ درصدی به ۳۲.۵۷ همت رسید. مقدار فروش حدود ۱۶ درصد افزایش یافت، اما بخش اصلی رشد درآمد از افزایش نرخ محصولات حاصل شد. فروش صادراتی اندکی کاهش یافته و سهم آن از درآمد از بیش از ۲۱ درصد به حدود ۸ درصد رسیده است؛ بنابراین رشد اخیر عمدتاً به بازار داخلی وابسته بوده است.

در فصل اول ۱۴۰۵، نرخ متوسط سبد فروش حدود ۱۳۹ درصد افزایش یافت؛ درحالی‌که نرخ مصرف و خرید نفتا به‌ترتیب ۱۲۶ و ۱۲۹ درصد رشد کردند. افزایش سریع‌تر نرخ محصولات نسبت به خوراک باعث شد حاشیه سود ناخالص از ۶.۸ به ۲۵.۹ درصد و حاشیه سود عملیاتی از ۲.۶ به ۲۱.۸ درصد برسد.

سود خالص فصل اول با رشد ۹۲۲ درصدی به ۳.۵۶ همت و سود هر سهم به ۲٬۰۹۲ ریال رسید. این رشد عمدتاً از فعالیت اصلی تولید و فروش حاصل شده و به درآمدهای غیرعملیاتی وابسته نبوده است. جریان نقد عملیاتی ۳.۴۶ همتی نیز تقریباً معادل سود خالص بوده و کیفیت مناسب سود را نشان می‌دهد.

پیش‌بینی سود شاراک بر مبنای عملکرد واقعی فصل اول، گزارش فروش تیرماه و برآورد مقداری شرکت برای دوره باقی‌مانده سال مالی ۱۴۰۵ انجام شده است. در این مدل، مقدار فروش ۹ماهه مطابق پیش‌بینی حدود ۶۶۸ هزار تنی شرکت در نظر گرفته شده و اطلاعات واقعی تیرماه جایگزین مقادیر پیش‌بینی‌شده این ماه شده است.

برای برآورد نرخ محصولات، نرخ‌های محقق‌شده تیرماه مبنا قرار گرفته و با فرض ثبات قیمت‌های دلاری، متناسب با مسیر نرخ ارز رشد داده شده‌اند. در محصولاتی که طی تیرماه فروش نداشته‌اند، نرخ پیش‌بینی‌شده شرکت پس از تعدیل با سناریوی ارز استفاده شده است.