معرفی و تحلیلدلقمادارویی و بهداشتی لقمان

شرکت دارویی و بهداشتی لقمان با نماد دلقما فعالیت خود را در سال ۱۳۴۷ با نام «شرکت سهامی صنایع دارویی بین‌المللی IDI» آغاز کرد. نام شرکت در سال ۱۳۶۲ به دارویی و بهداشتی لقمان تغییر یافت و در سال ۱۳۷۱ وارد بازار سرمایه شد.

شرکت دارویی لقمان یک تولیدکننده نسبتاً متنوع دارویی است.
این شرکت بیش از ۱۳۰ نوع دارو در اشکالی مانند قرص، کپسول، ویال، کارتریج، آمپول، شربت، سوسپانسیون، ساشه و پماد تولید می‌کند. سبد محصولات هم فقط محدود به یک حوزه درمانی نیست و گروه‌هایی مانند آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای قلبی و عروقی، مغز و اعصاب، گوارش، غدد، اورولوژی، ضد درد و ضد التهاب و داروهای سرماخوردگی و حساسیت را پوشش می‌دهد.

یکی از ویژگی‌های مهم لقمان، تنوع فناوری و خطوط تولید آن است. شرکت خطوط تخصصی پنی‌سیلین، سفالوسپورین، ماکرولید و پنم دارد و در کنار آن داروهای جامد عمومی، مایعات خوراکی، ویال و آمپول تزریقی و محصولات نیمه‌جامد مانند کرم و پماد نیز تولید می‌کند.
این موضوع از نظر بنیادی مهم است، چون دلقما برخلاف شرکتی که تقریباً به یک یا دو محصول وابسته باشد، یک پرتفوی نسبتاً متنوع دارویی دارد.

مدل اقتصادی شرکت را می‌توان در پنج حلقه دید:

1. تأمین مواد اولیه و مواد جانبی؛ بخشی از داخل و بخشی از منابع خارجی. واحد بازرگانی خارجی شرکت برای تأمین مواد اولیه، مواد جانبی، ماشین‌آلات و تجهیزات با تأمین‌کنندگان خارجی و نهادهایی مانند سازمان غذا و دارو، بانک مرکزی و گمرک در ارتباط است.

2. فرمولاسیون و تولید دارو در خطوط مختلف شرکت.

3. فروش محصولات در بازار داخلی؛ که در شرایط فعلی بخش اصلی کسب‌وکار دلقماست.

4. فروش صادراتی؛ شرکت از نظر ساختاری بازارهای کشورهای همسایه، CIS، خاورمیانه و برخی بازارهای دیگر را هدف قرار داده است، اما همان‌طور که پایین‌تر می‌بینیم، صادرات فعلاً سهم کوچکی از درآمد واقعی شرکت دارد.

5. توسعه محصولات جدید و تغییر ترکیب سبد فروش از طریق R&D؛ شرکت صراحتاً بر توسعه فرمولاسیون‌ها و محصولات جدید تأکید دارد.

شرکت اختیار کامل در قیمت‌گذاری محصولاتش ندارد، زیرا قیمت دارو در ایران در چارچوب ضوابط قیمت‌گذاری سازمان غذا و دارو تعیین و بازنگری می‌شود.

در نتیجه یک عدم‌تقارن مهم در مدل اقتصادی شرکت‌های دارویی وجود دارد:
هزینه مواد اولیه، بسته‌بندی، دستمزد، انرژی و تأمین مالی می‌تواند سریع افزایش پیدا کند، ولی انتقال این افزایش هزینه به قیمت فروش ممکن است با تأخیر انجام شود.
برعکس، وقتی افزایش نرخ دارو اتفاق می‌افتد و شرکت هنوز موجودی مواد اولیه یا کالای ساخته‌شده با بهای قدیمی دارد، ممکن است حاشیه سود برای مدتی جهش کند.
این موضوع را در شرکت‌های دارویی باید بسیار جدی بگیریم.

وضعیت ترازنامه

ترازنامه دلقما در سه‌ماهه نخست ۱۴۰۵ رشد قابل توجهی داشته است. جمع دارایی‌های شرکت از حدود ۳.۳ همت در پایان سال ۱۴۰۴ به حدود ۵.۴ همت در پایان خرداد ۱۴۰۵ رسیده که نشان‌دهنده رشد نزدیک به ۶۵ درصدی اندازه ترازنامه تنها طی سه ماه است. نکته مهم این است که تقریباً تمام این افزایش از محل دارایی‌های جاری و سرمایه در گردش ایجاد شده و دارایی‌های غیرجاری تغییر محسوسی نداشته‌اند.

در پایان خرداد ۱۴۰۵ حدود ۸۶ درصد دارایی‌های دلقما را دارایی‌های جاری تشکیل می‌دهد. در میان این اقلام، مطالبات تجاری و سایر دریافتنی‌ها با حدود ۲.۶ همت بیشترین سهم را دارند و نزدیک به نیمی از کل دارایی‌های شرکت را تشکیل می‌دهند. سفارشات و پیش‌پرداخت‌ها نیز با جهشی قابل توجه از حدود ۱۰۰ میلیارد تومان در پایان سال ۱۴۰۴ به بیش از ۱ همت رسیده‌اند. موجودی مواد و کالا نیز با رشد حدود ۴۲ درصدی به ۶۴۶ میلیارد تومان افزایش یافته است.

در سمت مقابل، حقوق صاحبان سهام دلقما از ۱.۷ همت به حدود ۲.۳ همت رسیده، اما کل بدهی‌ها با سرعت بیشتری رشد کرده و از حدود ۱.۶ همت به بیش از ۳.۱ همت افزایش یافته است. بخش مهم این افزایش مربوط به پرداختنی‌های تجاری و سایر پرداختنی‌هاست که به حدود ۱.۶ همت رسیده‌اند. بنابراین بخش قابل توجهی از رشد سرمایه در گردش شرکت از طریق اعتبار تأمین‌کنندگان و بدهی‌های عملیاتی تأمین شده است.

در مجموع، رشد ترازنامه دلقما بیش از آنکه ناشی از توسعه دارایی‌های ثابت باشد، نتیجه افزایش حجم سرمایه درگیر در عملیات شرکت است. تمرکز بالای دارایی‌ها در مطالبات، پیش‌پرداخت‌ها و موجودی کالا باعث می‌شود مدیریت سرمایه در گردش یکی از مهم‌ترین موضوعات بنیادی شرکت در دوره‌های آینده باشد.

دلقما در پایان خرداد ۱۴۰۵ حدود ۴.۷ همت دارایی جاری در مقابل ۲.۹ همت بدهی جاری داشته و در نتیجه سرمایه در گردش خالص شرکت حدود ۱.۸ همت مثبت بوده است. نسبت جاری نیز در سطح حدود ۱.۶ برابر قرار دارد که در نگاه نخست وضعیت مناسبی را برای پوشش بدهی‌های کوتاه‌مدت نشان می‌دهد.

با این حال، ترکیب دارایی‌های جاری اهمیت بیشتری از مقدار اسمی آن‌ها دارد. بخش عمده دارایی‌های جاری دلقما در مطالبات، سفارشات و پیش‌پرداخت‌ها و موجودی مواد و کالا قرار گرفته و موجودی نقد شرکت تنها حدود ۳۷۰ میلیارد تومان است. به همین دلیل، پس از حذف موجودی کالا و پیش‌پرداخت‌ها، نسبت نقدشوندگی تعدیل‌شده شرکت به حدود ۱ برابر کاهش می‌یابد. نسبت نقد نیز حدود ۰.۱۳ برابر است که نشان می‌دهد شرکت برای ایفای تعهدات کوتاه‌مدت به وصول مطالبات و تداوم گردش عملیات وابستگی بالایی دارد.

از نظر بدهی مالی، مجموع تسهیلات کوتاه‌مدت و بلندمدت دلقما در پایان خرداد حدود ۱ همت بوده است. با کسر موجودی نقد، بدهی مالی خالص شرکت حدود ۶۳۰ میلیارد تومان برآورد می‌شود که معادل کمتر از ۳۰ درصد حقوق صاحبان سهام است. بنابراین با وجود رشد قابل توجه کل بدهی‌ها، افزایش اهرم مالی شرکت عمدتاً ناشی از بدهی‌های تجاری و عملیاتی بوده و نه افزایش شدید وام‌های بانکی.

توان پوشش هزینه مالی نیز در نتیجه جهش سود عملیاتی بهبود قابل توجهی داشته است. در دوازده‌ماهه منتهی به خرداد ۱۴۰۵، سود عملیاتی شرکت بیش از شش برابر هزینه مالی بوده و در خود فصل اول ۱۴۰۵ این نسبت به حدود ۱۲ برابر رسیده است. بنابراین در شرایط فعلی، بدهی بانکی تهدید اصلی وضعیت مالی دلقما محسوب نمی‌شود.

مسئله مهم‌تر، حجم بالای منابعی است که در مطالبات و پیش‌پرداخت‌ها قفل شده است. اگر روند وصول مطالبات بهبود پیدا کند و رشد سرمایه در گردش تحت کنترل باقی بماند، ساختار نقدینگی شرکت می‌تواند در کنار سودآوری بالای فعلی وضعیت مناسبی داشته باشد؛ اما در صورت تداوم رشد مطالبات، حتی سودآوری بالا نیز می‌تواند شرکت را به استفاده بیشتر از اعتبار تأمین‌کنندگان یا تسهیلات مالی وابسته کند.

بازده دارایی‌های دلقما (ROA) در دوازده‌ماهه منتهی به خرداد ۱۴۰۵ حدود ۲۸ درصد و بازده حقوق صاحبان سهام (ROE) حدود ۶۵ درصد برآورد می‌شود. افزایش ROE نشان‌دهنده رشد قابل توجه سودآوری سرمایه سهامداران است، اما بخشی از این افزایش نیز تحت تأثیر رشد اهرم مالی شرکت قرار دارد.

در مقابل، گردش دارایی از حدود ۰.۹ مرتبه در سال ۱۴۰۴ به حدود ۰.۸ مرتبه در دوازده‌ماهه اخیر کاهش یافته است. این موضوع نشان می‌دهد حجم دارایی‌ها، به‌ویژه مطالبات و پیش‌پرداخت‌ها، سریع‌تر از فروش رشد کرده است. در واقع دلقما در مقطع فعلی سودآورتر شده، اما برای ایجاد این سطح از فعالیت، سرمایه بیشتری را در چرخه عملیاتی خود درگیر کرده است.

یکی دیگر از نسبت‌های مهم برای دلقما، دوره وصول مطالبات است. دوره وصول تقریبی مطالبات در دوازده‌ماهه منتهی به خرداد ۱۴۰۵ حدود ۲۲۰ روز برآورد می‌شود که همچنان رقم بالایی محسوب می‌شود. البته در خود فصل اول ۱۴۰۵ این نسبت به حدود ۱۵۵ روز کاهش یافته و نسبت به فصل‌های گذشته بهبود محسوسی داشته است. ادامه این روند می‌تواند یکی از نشانه‌های مهم بهبود کیفیت سرمایه در گردش شرکت باشد.

دارویی لقمان سبد متنوعی از محصولات دارویی را تولید می‌کند که در گزارش‌های فعالیت شرکت بر اساس فرم دارویی طبقه‌بندی شده‌اند. مهم‌ترین گروه‌های محصولات دلقما شامل انواع ویال، قرص، کپسول، شربت مایع، پماد، شربت پودر و ساشه است. در میان این گروه‌ها، ویال و قرص همچنان اصلی‌ترین منابع درآمد شرکت هستند، اما ترکیب فروش دلقما در سال ۱۴۰۵ نسبت به گذشته متنوع‌تر شده است.

در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۳ درصد فروش محصولات شرکت از ویال و حدود ۳۵ درصد از قرص حاصل شده بود؛ به این ترتیب این دو گروه روی هم نزدیک به ۷۸ درصد درآمد محصولات دلقما را تشکیل می‌دادند. کپسول نیز با سهم حدود ۱۲ درصد در جایگاه بعدی قرار داشت و سهم شربت مایع و پماد به‌مراتب کمتر بود.

در بهار ۱۴۰۵ این ترکیب تا حدودی تغییر کرده است. ویال همچنان با سهم نزدیک به ۳۹ درصد بزرگ‌ترین منبع درآمد شرکت باقی مانده و قرص حدود ۲۷ درصد فروش را تشکیل داده است؛ اما سهم شربت مایع به حدود ۱۶ درصد و پماد به بیش از ۷ درصد افزایش یافته است. در نتیجه سهم مجموع ویال و قرص از حدود ۷۸ درصد در سال ۱۴۰۴ به حدود ۶۶ درصد در بهار ۱۴۰۵ کاهش یافته است. این کاهش سهم به معنای افت فروش این دو گروه نیست، بلکه ناشی از رشد سریع‌تر سایر محصولات بوده است.

روند تولید دلقما در ابتدای سال ۱۴۰۵ در گروه‌های مختلف یکسان نبوده است. در حالی که تولید برخی محصولات مانند پماد و شربت مایع به سطوح بالایی رسیده، تولید ویال همچنان پایین‌تر از سال گذشته قرار دارد و تولید قرص نیز با وجود رشد نسبت به دوره مشابه، نسبت به فصل‌های قبل کاهش یافته است.

تولید پماد در بهار ۱۴۰۵ به حدود ۸۳۰ هزار تیوب رسیده که نسبت به ۴۲۴ هزار تیوب در بهار سال گذشته حدود ۹۶ درصد رشد داشته است. تولید این محصول نسبت به زمستان ۱۴۰۴ نیز بیش از دو برابر شده و به یکی از بالاترین سطوح تاریخی خود نزدیک شده است. این روند در تیرماه نیز ادامه داشته و تولید پماد به حدود ۳۷۲ هزار تیوب رسیده که از متوسط ماهانه بهار بالاتر بوده است.

در شربت مایع نیز تغییر مهمی مشاهده می‌شود. تولید این محصول که در بهار ۱۴۰۴ تقریباً صفر بوده، در سه‌ماهه نخست ۱۴۰۵ به حدود ۱.۵ میلیون شیشه رسیده و نسبت به زمستان نیز حدود ۲۰ درصد رشد کرده است. تولید شربت مایع در بهار ۱۴۰۵ تقریباً به بالاترین سطوح تاریخی شرکت رسیده است؛ با این حال تولید تیرماه به حدود ۲۲۴ هزار شیشه کاهش یافته و نسبت به متوسط تولید ماهانه بهار افت محسوسی داشته است. بنابراین ادامه روند ماه‌های آینده برای ارزیابی پایداری سطح بالای تولید این محصول اهمیت دارد.

تولید قرص در بهار ۱۴۰۵ حدود ۱۰۴ میلیون عدد بوده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته نزدیک به ۲۴ درصد رشد نشان می‌دهد. با این حال تولید قرص نسبت به زمستان حدود ۲۰ درصد کاهش یافته و طی دو فصل اخیر روند نزولی داشته است. این موضوع نشان می‌دهد رشد سالانه تا حدی تحت تأثیر پایین بودن تولید در بهار سال گذشته قرار دارد. در تیرماه شرایط تا حدودی بهتر شده و تولید قرص به ۴۱.۲ میلیون عدد رسیده که حدود ۱۹ درصد بیشتر از متوسط ماهانه بهار بوده است.

ارزش محصولات ساخته‌شده دلقما در پایان بهار ۱۴۰۵ به حدود ۸۵ میلیارد تومان رسیده است؛ در حالی که این رقم در پایان سال ۱۴۰۴ حدود ۳۸ میلیارد تومان بود. بنابراین ارزش موجودی محصولات طی یک فصل بیش از دو برابر شده است. با این حال بررسی مقدار موجودی نشان می‌دهد این افزایش ارزش را نمی‌توان به‌طور کامل به انباشت محصولات نسبت داد و بخش مهمی از آن ناشی از افزایش بهای واحد محصولات بوده است.

مهم‌ترین افزایش مقداری موجودی مربوط به ویال است. موجودی ویال از حدود ۱.۱ میلیون عدد در پایان سال ۱۴۰۴ به حدود ۲.۳ میلیون عدد در پایان خرداد ۱۴۰۵ رسیده و بیش از دو برابر شده است. روزهای موجودی ویال نیز از حدود ۱۴ روز در زمستان به نزدیک ۲۴ روز افزایش یافته است. بنابراین در این گروه، علاوه بر رشد ارزش موجودی، افزایش واقعی مقدار محصول در انبار نیز مشاهده می‌شود.

در مقابل، وضعیت قرص و کپسول متفاوت است. موجودی این دو گروه در مجموع از حدود ۲۳.۹ میلیون عدد در پایان سال به حدود ۲۰ میلیون عدد کاهش یافته و نسبت به پایان بهار سال گذشته نیز حدود ۴۰ درصد کمتر شده است. موجودی شربت مایع و پودر نیز حدود ۱۵۶ هزار شیشه بوده و نسبت به پایان سال تغییر زیادی نداشته است. در نتیجه، از نظر مقداری نمی‌توان از انباشت گسترده محصولات در کل شرکت صحبت کرد و افزایش موجودی عمدتاً در ویال متمرکز بوده است.

روند مقدار فروش محصولات دلقما در بهار ۱۴۰۵ در گروه‌های مختلف متفاوت بوده است. در حالی که فروش پماد و شربت مایع رشد قابل توجهی داشته، مقدار فروش ویال به‌طور محسوسی کاهش یافته و فروش قرص و کپسول نیز کمی پایین‌تر از دوره مشابه سال قبل قرار گرفته است.

در بین محصولات شرکت، پماد یکی از بهترین عملکردهای مقداری را ثبت کرده است. دلقما در بهار ۱۴۰۵ حدود ۱ میلیون تیوب پماد فروخته که نسبت به ۶۷۲ هزار تیوب بهار سال قبل حدود ۴۹ درصد رشد داشته است. مقایسه با زمستان رشد بسیار بیشتری را نشان می‌دهد، هرچند بخش عمده آن ناشی از فروش بسیار پایین پماد در فصل چهارم ۱۴۰۴ است. روند تیرماه نیز همچنان قوی بوده و فروش پماد به ۴۴۴ هزار تیوب رسیده که بیش از سه برابر تیر سال گذشته است.

شربت مایع نیز طی یک سال اخیر به یکی از محصولات پرحجم‌تر دلقما تبدیل شده است. فروش این محصول در بهار ۱۴۰۵ به حدود ۱.۵۲ میلیون شیشه رسیده، در حالی که در بهار سال گذشته تنها حدود ۱۰ هزار شیشه فروش ثبت شده بود. مقایسه با زمستان نیز رشد حدود ۳۵ درصدی را نشان می‌دهد. با این حال در تیرماه فروش شربت مایع به ۳۹۰ هزار شیشه کاهش یافته و نسبت به متوسط ماهانه بهار در سطح پایین‌تری قرار گرفته است.

یکی از مهم‌ترین تحولات دلقما در ابتدای سال ۱۴۰۵، افزایش قابل توجه متوسط نرخ فروش محصولات بوده است. متوسط نرخ داخلی تمام گروه‌های اصلی در بهار ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد بالایی داشته و میزان افزایش نرخ در همه این گروه‌ها از تورم عمومی دوره بیشتر بوده است.

بیشترین افزایش مربوط به پماد است. متوسط نرخ فروش پماد در بهار ۱۴۰۵ به حدود ۹۳.۶ هزار تومان به ازای هر تیوب رسیده که نسبت به بهار سال گذشته حدود ۳۵۸ درصد رشد داشته است. روند افزایش نرخ این محصول در تیرماه نیز ادامه یافته و متوسط نرخ به حدود ۱۳۲ هزار تومان رسیده؛ رقمی که حدود ۳۶۸ درصد بیشتر از تیر سال قبل است.

در ویال نیز تغییر سطح قابل توجهی در نرخ فروش مشاهده می‌شود. متوسط نرخ داخلی ویال در بهار به حدود ۸۲.۵ هزار تومان به ازای هر عدد رسیده که حدود ۲۹۰ درصد بیشتر از بهار ۱۴۰۴ است. با این حال نرخ ویال در تیرماه به حدود ۵۹.۵ هزار تومان کاهش یافته و نسبت به خرداد افت داشته است. باوجود این کاهش، نرخ تیر همچنان حدود ۱۹۱ درصد بیشتر از تیر سال قبل بوده است.

دلقما در ابتدای سال ۱۴۰۵ با رشد قابل توجه درآمد مواجه شده است. فروش شرکت در سه‌ماهه نخست سال به حدود ۱.۲۸ همت رسیده که در مقایسه با حدود ۴۸۱ میلیارد تومان بهار ۱۴۰۴، ۱۶۵ درصد رشد نشان می‌دهد. فروش فصل اول نسبت به زمستان ۱۴۰۴ نیز حدود ۱۴۸ درصد افزایش داشته است؛ بنابراین رشد درآمد شرکت فقط ناشی از مقایسه با دوره مشابه سال قبل نبوده و نسبت به فصل قبل نیز تغییر سطح محسوسی مشاهده می‌شود.

روند ماهانه نیز افزایش سریع فروش را در طول بهار نشان می‌دهد. فروش دلقما از حدود ۲۳۸ میلیارد تومان در فروردین به ۳۵۹ میلیارد تومان در اردیبهشت و ۵۲۴ میلیارد تومان در خرداد رسیده است. در تیرماه فروش خالص شرکت حدود ۵۰۹ میلیارد تومان بوده که نسبت به خرداد حدود ۳ درصد کاهش داشته، اما در مقایسه با ۱۶۳ میلیارد تومان تیر سال گذشته همچنان بیش از ۲۱۳ درصد رشد داشته است.

در مجموع، فروش چهارماهه نخست ۱۴۰۵ دلقما به حدود ۱.۷۸ همت رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۱۷۷ درصد افزایش نشان می‌دهد. این رشد قابل توجه حتی پس از تعدیل با متغیرهای تورمی نیز همچنان معنادار است. با درنظرگرفتن تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۷.۹ درصدی تیرماه، رشد واقعی فروش تیر حدود ۶۷ درصد و با تعدیل بر اساس رشد حدود ۱۱۵.۶ درصدی دلار آزاد، رشد واقعی فروش حدود ۴۵ درصد برآورد می‌شود. بنابراین جهش درآمد دلقما را نمی‌توان صرفاً نتیجه افزایش عمومی سطح قیمت‌ها دانست.

بررسی منشأ رشد فروش نیز نشان می‌دهد افزایش مقدار فروش عامل اصلی جهش درآمد نبوده است. در تیرماه بخش عمده افزایش مبلغ فروش داخلی نسبت به سال گذشته از رشد متوسط نرخ محصولات و تغییر ترکیب سبد فروش حاصل شده و اثر خالص افزایش مقدار فروش سهم بسیار کمتری داشته است. این نتیجه با بررسی محصولاتی مانند ویال نیز همخوانی دارد؛ مقدار فروش ویال نسبت به سال گذشته کاهش یافته، اما افزایش شدید نرخ متوسط باعث شده مبلغ فروش این گروه همچنان رشد کند.

در مقابل، محصولاتی مانند شربت مایع علاوه بر برخورداری از نرخ‌های بالاتر، با افزایش قابل توجه حجم فعالیت نیز همراه بوده‌اند. در مجموع، سه گروه ویال، شربت مایع و قرص بیشترین نقش را در افزایش مبلغ فروش بهار ۱۴۰۵ داشته‌اند، اما عوامل ایجاد این رشد در هر گروه متفاوت بوده است.

فروش صادراتی همچنان سهم محدودی از درآمد دلقما دارد و بخش عمده رشد فروش از بازار داخلی حاصل شده است. بنابراین افزایش نرخ محصولات، تغییر ترکیب سبد فروش و در برخی گروه‌ها افزایش مقدار فروش، مهم‌ترین عوامل جهش درآمد شرکت در سال ۱۴۰۵ بوده‌اند.

در مجموع، رشد بیش از ۱۶۰ درصدی فروش بهار و بیش از ۲۱۰ درصدی فروش تیرماه، حتی پس از تعدیل با تورم و نرخ دلار آزاد نیز رشد واقعی قابل توجهی را نشان می‌دهد. با این حال از آنجا که بخش عمده این افزایش از رشد نرخ و تغییر ترکیب محصولات حاصل شده است، برای ارزیابی اثر واقعی آن بر سودآوری باید در ادامه بررسی شود که بهای تولید و به‌ویژه هزینه مواد اولیه با چه سرعتی افزایش یافته‌اند و چه میزان از رشد نرخ فروش توانسته به افزایش حاشیه سود تبدیل شود.

هزینه تولید دلقما در بهار ۱۴۰۵ افزایش قابل توجهی داشته است. مجموع هزینه تولید جاری شرکت شامل مواد مستقیم، دستمزد مستقیم و سربار به حدود ۵۶۸ میلیارد تومان رسیده که نسبت به حدود ۳۱۰ میلیارد تومان در بهار سال گذشته، بیش از ۸۳ درصد رشد نشان می‌دهد. با این حال این رشد همچنان به‌مراتب کمتر از رشد حدود ۱۶۵ درصدی فروش شرکت در همین دوره بوده است.

مواد اولیه همچنان مهم‌ترین جزء هزینه تولید دلقما هستند و حدود ۶۸ درصد هزینه تولید جاری را تشکیل می‌دهند. هزینه مواد مستقیم مصرفی در بهار ۱۴۰۵ به حدود ۳۸۴ میلیارد تومان رسیده که نسبت به دوره مشابه سال قبل حدود ۷۸ درصد افزایش داشته است. در این میان، مواد مؤثره و جانبی با حدود ۲۷۶ میلیارد تومان نزدیک به ۷۲ درصد کل هزینه مواد را تشکیل داده‌اند و مهم‌ترین عامل افزایش هزینه مواد بوده‌اند. مواد بسته‌بندی نیز حدود ۱۰۹ میلیارد تومان هزینه برای شرکت داشته‌اند.

افزایش هزینه مواد مؤثره داخلی هم از رشد مقدار مصرف و هم از افزایش نرخ متوسط مواد ناشی شده، اما اثر نرخ قوی‌تر بوده است. در مقابل، در مواد بسته‌بندی با وجود کاهش مقدار مصرف، افزایش قابل توجه نرخ متوسط باعث شده هزینه نهایی این گروه همچنان افزایش یابد. با توجه به تنوع بالای مواد اولیه دارویی، تغییر متوسط نرخ هر گروه می‌تواند علاوه بر تغییر قیمت، تحت تأثیر تغییر ترکیب مواد مصرفی نیز قرار داشته باشد.

دستمزد مستقیم تولید نیز در بهار به حدود ۶۰ میلیارد تومان رسیده و نسبت به سال قبل نزدیک به ۹۱ درصد افزایش یافته است. سربار تولید نیز با رشد تقریباً ۱۰۰ درصدی به حدود ۱۲۴ میلیارد تومان رسیده است. بیش از ۶۵ درصد سربار مربوط به حقوق و دستمزد است؛ در حالی که هزینه انرژی سهم بسیار محدودی از سربار دارد. بنابراین برخلاف صنایع انرژی‌بر، افزایش هزینه نیروی انسانی در حال حاضر اهمیت بیشتری از انرژی در ساختار سربار دلقما دارد.

سود ناخالص دلقما در بهار ۱۴۰۵ با جهش قابل توجهی به حدود ۷۹۴ میلیارد تومان رسیده است؛ در حالی که شرکت در بهار سال گذشته حدود ۱۴۳ میلیارد تومان و در زمستان ۱۴۰۴ حدود ۲۲۱ میلیارد تومان سود ناخالص ساخته بود. به این ترتیب سود ناخالص نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۴۵۴ درصد و نسبت به فصل قبل حدود ۲۶۰ درصد افزایش یافته است.

افزایش سود ناخالص بسیار بیشتر از رشد فروش بوده است. فروش شرکت در بهار ۱۴۰۵ نسبت به سال قبل حدود ۱۶۵ درصد رشد کرده، در حالی که بهای تمام‌شده کالای فروش‌رفته تنها حدود ۴۳ درصد افزایش یافته است. در نتیجه حاشیه سود ناخالص از ۲۹.۸ درصد در بهار ۱۴۰۴ به ۶۲.۲ درصد در بهار ۱۴۰۵ رسیده است.

هزینه‌های فروش، اداری و عمومی دلقما در بهار ۱۴۰۵ به حدود ۴۴ میلیارد تومان رسیده که در مقایسه با حدود ۲۵ میلیارد تومان در مدت مشابه سال قبل، نزدیک به ۷۶ درصد رشد داشته است. با این حال رشد این هزینه‌ها به‌مراتب کمتر از رشد ۱۶۵ درصدی درآمد شرکت بوده و در نتیجه سهم آن‌ها از فروش کاهش یافته است.

نسبت هزینه‌های فروش، اداری و عمومی به درآمد از حدود ۵.۲ درصد در بهار ۱۴۰۴ به ۳.۵ درصد در بهار ۱۴۰۵ رسیده است. این کاهش نشان می‌دهد افزایش مقیاس فروش شرکت بدون رشد متناسب هزینه‌های اداری و فروش اتفاق افتاده و از این منظر اهرم عملیاتی مثبتی ایجاد شده است.

بخش عمده این هزینه‌ها مربوط به حقوق و دستمزد است که با حدود ۳۳ میلیارد تومان، نزدیک به ۷۵ درصد کل هزینه‌های فروش، اداری و عمومی را تشکیل می‌دهد. سایر اقلام مانند کمیسیون فروش، تبلیغات، استهلاک و انرژی سهم بسیار محدودتری دارند.

در مجموع، با وجود افزایش اسمی هزینه‌های فروش، اداری و عمومی، این بخش در حال حاضر فشار قابل توجهی بر سودآوری دلقما ایجاد نکرده است و کاهش نسبت آن به فروش یکی از نکات مثبت عملکرد عملیاتی شرکت در بهار ۱۴۰۵ محسوب می‌شود.

سایر درآمدها و هزینه‌های عملیاتی در بهار ۱۴۰۵ اثر بااهمیتی بر سودآوری دلقما نداشته‌اند. شرکت در این دوره سایر درآمد عملیاتی نداشته و سایر هزینه‌های عملیاتی نیز تنها حدود ۶۰۰ میلیون تومان بوده که در مقایسه با حدود ۲.۹ میلیارد تومان دوره مشابه سال قبل کاهش محسوسی داشته است. با توجه به سهم ناچیز این رقم از فروش و سود عملیاتی، این بخش در حال حاضر عامل تعیین‌کننده‌ای در عملکرد شرکت محسوب نمی‌شود.

سود عملیاتی دلقما در بهار ۱۴۰۵ به حدود ۷۴۹ میلیارد تومان رسیده است؛ در حالی که این رقم در بهار سال گذشته حدود ۱۱۵ میلیارد تومان و در زمستان ۱۴۰۴ حدود ۱۸۹ میلیارد تومان بود. بنابراین سود عملیاتی شرکت نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۵۵۰ درصد و نسبت به فصل قبل حدود ۲۹۶ درصد رشد کرده است.

حاشیه سود عملیاتی نیز از حدود ۲۳.۹ درصد در بهار ۱۴۰۴ به ۵۸.۷ درصد در بهار ۱۴۰۵ رسیده است. روند چندفصلی نشان می‌دهد بهبود سود عملیاتی از نیمه دوم سال ۱۴۰۴ آغاز شده؛ حاشیه عملیاتی از محدوده ۲۳ تا ۲۴ درصد در نیمه نخست سال به حدود ۳۶ درصد در پاییز و زمستان رسیده و در بهار ۱۴۰۵ جهش دیگری داشته است.

یکی از دلایل تقویت سود عملیاتی، رشد بسیار کندتر هزینه‌های فروش، اداری و عمومی نسبت به سود ناخالص بوده است. سود ناخالص شرکت در بهار ۱۴۰۵ حدود ۴۵۴ درصد رشد کرده، در حالی که هزینه‌های فروش، اداری و عمومی حدود ۷۶ درصد افزایش یافته‌اند و سایر هزینه‌های عملیاتی نیز ناچیز بوده‌اند. در نتیجه بخش بزرگی از افزایش سود ناخالص مستقیماً به سود عملیاتی منتقل شده و شرکت از اهرم عملیاتی مثبت بهره‌مند شده است.

هزینه‌های مالی دلقما در بهار ۱۴۰۵ به حدود ۶۴ میلیارد تومان رسیده که نسبت به حدود ۲۷ میلیارد تومان در مدت مشابه سال قبل، نزدیک به ۱۴۰ درصد رشد داشته است. با این حال این رقم نسبت به زمستان ۱۴۰۴ که هزینه مالی شرکت حدود ۶۹ میلیارد تومان بود، اندکی کاهش یافته است.

هم‌زمان مجموع تسهیلات مالی شرکت در پایان خرداد ۱۴۰۵ به حدود ۱ همت رسیده که نسبت به پایان سال ۱۴۰۴ افزایش داشته است. بنابراین رشد هزینه مالی در مقایسه با سال گذشته با افزایش بدهی مالی شرکت نیز همخوانی دارد.

با وجود این افزایش، فشار هزینه مالی بر سودآوری شرکت در حال حاضر محدود است. سود عملیاتی دلقما در بهار ۱۴۰۵ حدود ۷۴۹ میلیارد تومان بوده و در نتیجه نسبت پوشش هزینه مالی به حدود ۱۱.۸ برابر رسیده است؛ این نسبت در بهار سال گذشته حدود ۴.۳ برابر بود.

در مجموع، هزینه مالی دلقما نسبت به سال گذشته رشد قابل توجهی داشته، اما به دلیل جهش بسیار بزرگ‌تر سود عملیاتی، فعلاً تهدید مهمی برای سودآوری شرکت محسوب نمی‌شود. با این حال روند تسهیلات و هزینه تأمین مالی در دوره‌های بعد همچنان باید زیر نظر قرار گیرد.

سایر درآمدها و هزینه‌های غیرعملیاتی دلقما در بهار ۱۴۰۵ تنها حدود ۲۰۰ میلیون تومان بوده و در مقایسه با سود قبل از مالیات شرکت رقم بسیار ناچیزی محسوب می‌شود. بنابراین این بخش در دوره جاری اثر معناداری بر سودآوری دلقما نداشته است.

دلقما در بهار ۱۴۰۵ حدود ۱۲۳ میلیارد تومان مالیات شناسایی کرده است. با توجه به سود قبل از مالیات حدود ۶۸۵ میلیارد تومانی، نرخ مؤثر مالیاتی شرکت در این دوره حدود ۱۷.۹ درصد بوده که تقریباً مشابه بهار سال گذشته است.

بنابراین در دوره جاری، مالیات عامل غیرعادی یا تعیین‌کننده‌ای در تغییر سودآوری شرکت نبوده و نرخ مؤثر آن نیز در محدوده معمول دوره‌های اخیر دلقما قرار داشته است.

سود خالص دلقما در بهار ۱۴۰۵ به حدود ۵۶۲ میلیارد تومان رسیده است؛ در حالی که این رقم در بهار سال گذشته حدود ۷۴ میلیارد تومان بود. بنابراین سود خالص شرکت نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۶۵۷ درصد رشد کرده است. حاشیه سود خالص نیز از حدود ۱۵.۴ درصد به ۴۴.۱ درصد افزایش یافته که نشان‌دهنده بهبود قابل توجه سودآوری نهایی شرکت است.

رشد سود خالص عمدتاً از عملکرد عملیاتی شرکت ناشی شده است. دلقما در این فصل حدود ۷۴۹ میلیارد تومان سود عملیاتی ساخته و پس از کسر حدود ۶۴ میلیارد تومان هزینه مالی و ۱۲۳ میلیارد تومان مالیات، به سود خالص ۵۶۲ میلیارد تومانی رسیده است. سایر درآمدها و هزینه‌های غیرعملیاتی نیز در این دوره ناچیز بوده‌اند؛ بنابراین برخلاف برخی دوره‌های گذشته، سود خالص بهار ۱۴۰۵ به درآمدهای غیرعملیاتی بااهمیت وابستگی نداشته است.

سود خالص تابستان ۱۴۰۴ تحت تأثیر درآمد غیرعملیاتی بااهمیت قرار داشته و از این نظر مستقیماً با سود عملیاتی عادی دوره‌های دیگر قابل مقایسه نیست.

بخشی از سود بالای بهار ۱۴۰۵ نیز تحت تأثیر افزایش موجودی کالای در جریان ساخت و محصولات ساخته‌شده قرار داشته است. برآورد تحلیلی نشان می‌دهد اگر کل هزینه تولید جاری فصل در همین دوره وارد بهای تمام‌شده می‌شد، سود خالص می‌توانست حدود ۷۰ میلیارد تومان کمتر باشد. با این حال حتی پس از درنظرگرفتن این اثر، سطح سودآوری شرکت همچنان به‌مراتب بالاتر از سال گذشته باقی می‌ماند.

EPS دلقما نیز در بهار ۱۴۰۵ به حدود ۵۴۹ ریال رسیده؛ در حالی که در بهار سال گذشته حدود ۷۳ ریال بوده است. در دوره دوازده‌ماهه منتهی به خرداد ۱۴۰۵ نیز سود خالص شرکت به حدود ۱.۱۴ همت و EPS به حدود ۱,۱۰۹ ریال رسیده است.

در مجموع، جهش سود خالص دلقما در بهار ۱۴۰۵ عمدتاً حاصل بهبود واقعی عملکرد عملیاتی شرکت بوده و نه درآمدهای غیرتکرارشونده. موجودی‌ها بخشی از سود گزارش‌شده را تقویت کرده‌اند، اما حتی پس از تعدیل این اثر نیز افزایش سودآوری قابل توجه باقی می‌ماند. برای ارزیابی کیفیت نهایی این سود، باید در مرحله بعد بررسی شود که چه میزان از سود ثبت‌شده شرکت به جریان نقد عملیاتی تبدیل شده است.

با وجود جهش قابل توجه سودآوری دلقما در بهار ۱۴۰۵، جریان نقد عملیاتی شرکت تصویر متفاوتی نشان می‌دهد. دلقما در این فصل حدود ۵۶۲ میلیارد تومان سود خالص شناسایی کرده، اما جریان نقد حاصل از فعالیت‌های عملیاتی حدود ۲۳۱ میلیارد تومان منفی بوده است. در نتیجه نسبت جریان نقد عملیاتی به سود خالص به حدود منفی ۴۱ درصد رسیده که نشان می‌دهد بخش بزرگی از سود حسابداری هنوز به وجه نقد تبدیل نشده است.

این موضوع محدود به یک فصل نیز نیست. در دوازده‌ماهه منتهی به خرداد ۱۴۰۵، سود خالص شرکت حدود ۱.۱۴ همت بوده، در حالی که جریان نقد عملیاتی مجموعاً حدود ۷۱۶ میلیارد تومان منفی گزارش شده است. بنابراین ضعف تبدیل سود به وجه نقد در یک سال اخیر نیز مشاهده می‌شود.

نسبت‌های مالی دلقما در پایان بهار ۱۴۰۵ تصویری دوگانه از وضعیت شرکت نشان می‌دهند؛ از یک طرف سودآوری و توان پوشش هزینه‌های مالی به شکل قابل توجهی بهبود یافته و از طرف دیگر، حجم بالای مطالبات و پیش‌پرداخت‌ها همچنان باعث شده بخش بزرگی از منابع شرکت در سرمایه در گردش درگیر باشد.

از نظر نقدینگی، نسبت جاری دلقما حدود ۱.۶۳ برابر است و در ظاهر توان مناسبی برای پوشش بدهی‌های کوتاه‌مدت نشان می‌دهد. نسبت آنی استاندارد نیز حدود ۱.۴ برابر است، اما با توجه به حجم بیش از ۱ همتی سفارشات و پیش‌پرداخت‌ها، اگر این اقلام کم‌نقدشونده نیز کنار گذاشته شوند، نسبت نقدشوندگی تعدیل‌شده به حدود ۱.۰۳ برابر کاهش می‌یابد. نسبت نقد نیز تنها حدود ۰.۱۳ برابر است؛ بنابراین نقدینگی شرکت تا حد زیادی به وصول مطالبات و گردش سرمایه در گردش وابسته است.

در سمت بدهی، نسبت بدهی به دارایی از حدود ۴۸ درصد در پایان سال ۱۴۰۴ به ۵۸.۳ درصد رسیده و نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام نیز به ۱.۴ برابر افزایش یافته است. با این حال نسبت بدهی مالی به حقوق صاحبان سهام حدود ۴۴ درصد است و نسبت به پایان سال افزایش محسوسی نداشته؛ بنابراین بخش عمده افزایش اهرم ترازنامه از بدهی‌های تجاری و عملیاتی ناشی شده و نه رشد شدید بدهی بانکی.

توان شرکت در پوشش هزینه‌های مالی نیز به دلیل جهش سود عملیاتی بهبود قابل توجهی داشته است. نسبت پوشش هزینه مالی در بهار ۱۴۰۵ به حدود ۱۱.۸ برابر رسیده که در مقایسه با ۴.۳ برابر دوره مشابه سال قبل وضعیت بسیار مناسب‌تری را نشان می‌دهد.

یکی از مهم‌ترین نسبت‌ها برای دلقما، دوره وصول مطالبات است. این نسبت در خود بهار ۱۴۰۵ به حدود ۱۵۵ روز کاهش یافته و نسبت به حدود ۲۰۵ روز در بهار سال گذشته بهبود داشته است؛ با این حال دوره وصول دوازده‌ماهه همچنان در محدوده ۲۲۲ روز قرار دارد. با توجه به اینکه نزدیک به نیمی از دارایی‌های شرکت را مطالبات تشکیل می‌دهد، ادامه کاهش این نسبت می‌تواند نقش مهمی در بهبود جریان نقد عملیاتی داشته باشد.

از نظر سودآوری، حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص به‌ترتیب به حدود ۶۲، ۵۹ و ۴۴ درصد رسیده‌اند که نسبت به سال گذشته جهش قابل توجهی دارند. بازده دارایی‌ها و بازده حقوق صاحبان سهام در دوره دوازده‌ماهه منتهی به خرداد نیز به‌ترتیب حدود ۲۸ و ۶۵ درصد برآورد می‌شوند؛ هرچند ROE بالا را باید در کنار افزایش اهرم مالی شرکت تفسیر کرد.

نقاط قوت

مهم‌ترین نقطه قوت دلقما در شرایط فعلی، بهبود بسیار قابل توجه سودآوری عملیاتی است. فروش شرکت در بهار ۱۴۰۵ حدود ۱۶۵ درصد رشد کرده، اما سود ناخالص، عملیاتی و خالص به‌ترتیب حدود ۴۵۴، ۵۵۰ و ۶۵۷ درصد افزایش یافته‌اند. حاشیه سود ناخالص نیز به ۶۲.۲ درصد و حاشیه سود عملیاتی به ۵۸.۷ درصد رسیده است. حتی با درنظرگرفتن اثر موجودی‌ها، بخش عمده این بهبود همچنان باقی می‌ماند و نشان می‌دهد فاصله میان رشد نرخ فروش و هزینه تولید به شکل واقعی افزایش یافته است.

رشد درآمد نیز صرفاً تورمی نبوده است. فروش تیر ۱۴۰۵ نسبت به تیر سال گذشته بیش از ۲۱۳ درصد افزایش یافته و حتی پس از تعدیل با تورم و رشد دلار آزاد نیز رشد واقعی قابل توجهی باقی می‌ماند. در کنار آن، توان شرکت برای پوشش هزینه‌های مالی نیز بهبود یافته و نسبت پوشش هزینه مالی در بهار به حدود ۱۱.۸ برابر رسیده است.

دلقما در ابتدای سال ۱۴۰۵ یکی از قوی‌ترین دوره‌های سودآوری سال‌های اخیر خود را پشت سر گذاشته است. فروش شرکت در بهار به حدود ۱.۲۸ همت رسیده و نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۱۶۵ درصد رشد کرده است. هم‌زمان سود ناخالص به حدود ۷۹۴ میلیارد تومان، سود عملیاتی به ۷۴۹ میلیارد تومان و سود خالص به ۵۶۲ میلیارد تومان افزایش یافته است. حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص نیز به‌ترتیب به حدود ۶۲، ۵۹ و ۴۴ درصد رسیده‌اند.

بررسی جزئی‌تر عملکرد شرکت نشان می‌دهد بخش عمده این بهبود از رشد سریع‌تر درآمد نسبت به هزینه تولید ناشی شده است. در حالی که فروش نسبت به بهار سال گذشته ۱۶۵ درصد افزایش یافته، هزینه تولید جاری حدود ۸۳ درصد رشد کرده است. افزایش قابل توجه نرخ متوسط محصولات و تغییر ترکیب سبد فروش از مهم‌ترین عوامل این فاصله بوده‌اند. رشد فروش نیز صرفاً اسمی و تورمی نبوده و فروش تیرماه حتی پس از تعدیل با تورم و رشد دلار آزاد همچنان رشد واقعی قابل توجهی نشان می‌دهد.

از نظر مقدار فعالیت، عملکرد محصولات یکسان نبوده است. پماد و شربت مایع رشد مناسبی در تولید و فروش داشته‌اند و کپسول نیز در ماه‌های اخیر شرایط بهتری پیدا کرده است. در مقابل، مقدار فروش ویال در بهار نسبت به سال گذشته کاهش محسوسی داشته و موجودی این محصول نیز افزایش یافته است. بنابراین بخشی از رشد درآمد شرکت بیشتر از محل افزایش نرخ و تغییر ترکیب محصولات حاصل شده تا رشد فراگیر حجم فروش.

یکی از نکات مهم در ارزیابی سودآوری، اثر موجودی‌ها بر بهای تمام‌شده است. حدود ۸۶ میلیارد تومان از هزینه تولید جاری بهار در کالای در جریان ساخت و محصولات پایان دوره باقی مانده و هنوز وارد بهای تمام‌شده فروش نشده است. در نتیجه بخشی از حاشیه سود ۶۲ درصدی گزارش‌شده تحت تأثیر این موضوع قرار دارد. با این حال حتی اگر هزینه تولید جاری را مبنا قرار دهیم، حاشیه تحلیلی سود ناخالص حدود ۵۵.۵ درصد خواهد بود که همچنان به‌مراتب بالاتر از سال گذشته است. بنابراین بهبود سودآوری را نمی‌توان صرفاً به اثر موجودی نسبت داد.

این پیش بینی بر اساس اطلاعات منتهی به گزارش‌های فصل اول منتهی به پایان خرداد 1405 و گزارش تولید و فروش و مواد اولیه تیر 1405 تهیه شده است.

این پیش‌بینی مدل مستقل بونیبو بر اساس داده‌های فعلی است و نه برآورد رسمی شرکت؛ به‌خصوص برای ۱۴۰۶ دامنه عدم قطعیت بالاتر است.